Twórcami Państwowego Zespołu Ludowego Pieśni i Tańca byli profesor Tadeusz Sygietyński i Mira Zimińska- Sygietyńska, wielcy romantycy, zafascynowani bogactwem polskiej kultury ludowej. Zespół powołano oficjalnie 8 listopada 1948 r., a jego obecna nazwa pojawiła się w styczniu 1949 r.
Jako siedzibę wybrano Karolin, położony w pobliżu miejscowości Otrębusy. Od roku 1911 istniało tutaj sanatorium. W okresie międzywojennym w Karolinie można było również wypoczywać. Jednym z gości była wybitna aktorka Mira Zimińska.
W grudniu 1947 roku zarządcy obiektu, zagrożeni przejęciem pałacu przez władze państwowe, podpisali kontrakt z założycielami "Mazowsza" i oddać młodzieży z Zespołu pierwsze piętro budynku. Po wielu perturbacjach cały obiekt stał się siedzibą „Mazowsza”.
Szczególny rozkwit Zespołu przypadł na lata 1955- 1997 roku, kiedy to jego dyrektorem była Mira Zimińska- Sygietyńska. W bardzo warunkach (przede wszystkim wynikających z ciasnoty pomieszczeń) powstawały dzieła wielkie, a „Mazowsze” stało się najlepszym ambasadorem Polski. Za jej dyrekcji Zespół dał 6000 koncertów w Polsce i 49 krajach, zawsze przy zapełnionych widowniach. W |Mazowszu” śpiewała Irena Wiśniewska, znana jako Irena Santor. Pierwszym solistą aż do toku 2006 był niezapomniany Stanisław Jopek. Obecnie zespół wykonuje pieśni i tańce z 41 regionów etnograficznych. Dzieło znalazło swoich kontynuatorów z dyrektorem Jackiem Kalinowskim na czele.
Po wielu latach’ dzięki staraniom samorządu województwa mazowieckiego, przy osobistym zaangażowaniu marszałka Adama Struzika i wsparciu środkami Unii Europejskiej; „Mazowsze” uzyskuje godną siedzibę. Pośród kompleksu leśnego, opodal pałacu historycznej zespołu, powstał „Matecznik Mazowsze”, pomyślany jako centrum regionalne, folklorystyczne, wystawiennicze i konferencyjne. W nowoczesnej sali widowiskowo- edukacyjnej już 17 października odbędzie się pierwszy koncert. Widownia mieści 563 osoby, a scena ma 350 km kw. Powstanie też karczma, zajazd i zaplecze hotelowe.
Marszałek województwa mazowieckiego dr Adam Struzik powiedział „Pani Miro. Melduję Zadanie zostało wykonane. Jeden z najlepszych (jeśli nie najlepszy) zespół folklorystyczny świata, ma wreszcie swoją odpowiednią siedzibę. Otwieramy w Karolinie Europejskie Centrum Kultury narodowej i Regionalnej.
Przed zespołem stoją wielkie wyzwania. Jednym z nich jest czynne włączenie Karolina do Szlaku Chopinowskiego. Sprzyja temu sąsiedztwo Warszawy, Żelazowej Woli, Brochowa, Sannik. Obiekt będzie służył Zespołowi, a dzięki temu najbliższemu środowisku, regionowi mazowieckiemu, Polsce i światowej kulturze.
Jan Paweł Piotrowski
