Hagia Sophia swój początek datuje na lata 326 – 360. Była architektonicznym małym cackiem, zbudowanym na polecenie Konstantyna Wielkiego. Ale ponieważ bazylika miała drewniany strop, rychło spłonęła. Podniósł ją ze zgliszczy Teodozjusz II. Cóż, kiedy wielokrotnie jeszcze trawił ją ogień, a do tego na skutek trzęsień ziemi zapadała się kopuła. Dla tamtejszych chrześcijan pocieszające było to, iż zawsze po kataklizmach błyskawicznie ją remontowano.
Zamachy na jej pierwotny chrześcijański charakter zaczęły się już w VIII i IX wieku, w okresie ikonoklazmu; wówczas niszczono wizerunki Jezusa, Maryi i świętych. Ale do 1261 r. Hagia Sophia służyła katolikom. Ostatnie nabożeństwo ekumeniczne, prawosławno – katolickie, odprawiono tu 28 maja 1453 r.
W tym właśnie roku sułtan Mehmed II Zdobywca, po opanowaniu Konstantynopola, wydał rozkaz, by Hagię Sophię przekształcić w meczet. Wszystkie elementy chrześcijańskie, znajdujące się wewnątrz budowli, zatynkowano i dla podkreślenia nowego charakteru świątyni dodano minarety, mihrab i minbar. Potem, na przestrzeni lat i wieków, do meczetu dobudowywano inne budynki oraz elementy ozdobne, m.in. bibliotekę, fontanny.
Po upadku Imperium Osmańskiego, gdy Turcja stała się republiką laicką, nie było sentymentów ani dla chrześcijańskiej przeszłości świątyni, ani też muzułmańskiej. Mustafa Kemal Atatürk w 1934 r. polecił, by świątynię zamienić w muzeum.
Hagia Sophia stała się obecnie gorącym tematem na linii Grecja – Turcja. Rzecz w tym, że wicepremier Turcji Bulent Arinc podał do wiadomości, iż dawnemu chrześcijańskiemu Kościołowi Bożej Mądrości, służącemu chrześcijanom 927 lat, zostanie przyznany statut meczetu, mimo że historia muzułmańskiej świątyni to tylko 481 lat, a więc ½ tradycji chrześcijańskiej. Greckie MSZ jest zdania, że taka decyzja władz tureckich obraża uczucia religijne milionów wyznawców Chrystusa. Z kolei Turcy krytykują Greków za brak poszanowania miejsc kultu muzułmańskiego. Zarzucają im także niepogodzenie się z historią, która w okresie Imperium Osmańskiego zepchnęła wpływy greckie na antypody.
Niezależnie od sporów, najprawdopodobniej niedługo obecne muzeum w Stambule otrzyma oficjalną nazwę „Meczet Hagia Sophia”.
E.M.
