Na ponad 7 miesięcy do Euro 2012 najważniejsze inwestycje znajdują się w fazie zaawansowanych budów lub zostały już zakończone. Polska dysponuje obecnie trzema z czterech budowanych w związku z Turniejem stadionami – w Poznaniu, Gdańsku i Wrocławiu. Na obecnym etapie przygotowań kluczowe znaczenie mają projekty organizacyjne oraz ich precyzyjna integracja z infrastrukturą. Z doświadczeń poprzednich krajów organizujących wielkie międzynarodowe imprezy wynika, że to właśnie wysokiej jakości organizacja i obsługa kibiców mają kluczowe znaczenie dla powodzenia wydarzenia i wizerunku Kraju Gospodarza. Niezwykle istotne w procesie przygotowań są obecnie również testy i obserwacje wypracowanych wcześniej rozwiązań organizacyjnych, realizowane przy okazji dużych wydarzeń sportowych na stadionach przygotowanych na Euro 2012 w Miastach Gospodarzach.
W 2008 roku w budowie znajdowało się 16% spośród najważniejszych inwestycji na Euro 2012, a w roku 2009 34%. Rok 2010 był momentem, w którym większość najważniejszych projektów przeszła z faz planowania i uruchamiania do fazy budów. Na ponad 7 miesięcy do Euro 2012 blisko 80% najważniejszych inwestycji jest w fazie zaawansowanej realizacji lub zostało zakończonych. Tym samym proces przygotowań Polski do Turnieju przeszedł z mało widocznej dla opinii publicznej fazy planowania projektów infrastrukturalnych w latach 2007-2008 oraz fazy ich uruchamiania w 2009 roku, w etap zaawansowanej realizacji wcześniej zaplanowanych i przygotowanych inwestycji. Wartość realizowanych przez odpowiedzialne instytucje inwestycji związanych z Euro 2012 to ponad 96 miliardów złotych. W kontekście Euro 2012 najważniejsze są stadiony. Wszystkie zostaną oddane do użytku i przetestowane przed Turniejem. Kolejne na liście priorytetów są lotniska – we wszystkich 4 Miastach Gospodarzach porty lotnicze będą gotowe do obsłużenia wzmożonego ruchu pasażerskiego. Niezwykle istotne są także lokalne połączenia komunikacyjne – w Gdańsku, Poznaniu, Warszawie i Wrocławiu – trwają bardzo zaawansowane prace w tym zakresie.
Euro 2012 stało się także czynnikiem istotnie przyśpieszającym modernizację sieci transportu krajowego, kolejowego i drogowego – stąd realizacja wielu projektów przez GDDKiA oraz Grupę PKP. Zaawansowanie i widoczny postęp prac przygotowawczych w projektach infrastrukturalnych to jeden z najważniejszych elementów w krajowych przygotowaniach, które przesądzają o pozytywnych opiniach UEFA dla Polski, jako kraju gospodarza i wiarygodnego partnera dla europejskiej federacji piłkarskiej.
Drugi element wpływający na dobre oceny UEFA to zaawansowanie w zakresie projektów organizacyjnych, które przesądzą o jakości Turnieju. UEFA bardzo mocno podkreśla ich znaczenie, co wyraził Michel Platini w trakcie ostatniej wizyty w Polsce w październiku 2011 i zwraca uwagę na skuteczne przygotowania Polski w tym zakresie. Chodzi tutaj przede wszystkim o bezpieczeństwo, opiekę medyczną i ratownictwo, obsługę transportową i jakość obsługi gości. Projekty te są już realizowane bądź wdrażane, a po losowaniu grup finałowych w grudniu 2011 będą integrowane z obecną i budowaną infrastrukturą tak, aby stworzyć zintegrowany system na czerwiec 2012 roku. Z doświadczeń poprzednich organizatorów międzynarodowych imprez masowych wynika, że to właśnie organizacja wpływa w największym stopniu na jakość wydarzenia, jego sukces oraz na wizerunek kraju gospodarza. Celem wszystkich projektów realizowanych przez ponad 170 instytucji, których działania koordynuje spółka celowa Ministra Sportu i Turystyki PL.2012, jest uzyskanie pełnej gotowości 8 czerwca 2012 roku – w dniu rozpoczęcia Mistrzostw.
Przygotowania organizacji transportu
Niezwykle istotna w kontekście transportu na Euro 2012 jest jego organizacja. Obecnie w skali całego kraju oraz w poszczególnych Miastach Gospodarzach opracowywana jest tzw. Mobility Concept, czyli koncepcja obsługi transportowej Turnieju. Organizacja transportu w trakcie Euro 2012 będzie w dużym stopniu uzależniona od wyników losowania grup turniejowych w Kijowie, 2 grudnia bieżącego roku. Od reprezentacji piłkarskich, które wejdą w skład poszczególnych grup zależało będzie jakie grupy kibiców, w jakim czasie i w jakich kierunkach będą się przemieszczały wewnątrz kraju. Dlatego też, już w tej chwili opracowywane są scenariusze komunikacyjne uwzględniające wszelkie potencjalne możliwości. Po losowaniu grup turniejowych wcześniej przygotowane scenariusze zostaną wdrożone do realizacji. Zaawansowane prace trwają również nad Polish Pass. Będzie to zunifikowany dokument, dystrybuowany drogą internetową, zapewniający kibicom potwierdzenie rezerwacji hotelowej, wykupienia biletu na komunikację miejską oraz międzymiastową i ubezpieczenia zdrowotnego. Dzięki niemu kibic i turysta zagraniczny w Polsce będzie mógł się posługiwać w naszym kraju jednym dokumentem – w przychodni lekarskiej, w hotelu, czy w środkach transportu miejskiego i międzymiastowego. Polish Pass będzie dostępny od grudnia 2011 roku.
Przygotowania w obszarze bezpieczeństwa
Bezpieczeństwo to jeden z najważniejszych elementów Mistrzostw i priorytet organizacyjny dla spółki PL.2012 oraz jej partnerów. W maju 2010 powołany został przez Premiera Komitet ds. Bezpieczeństwa UEFA EURO 2012. Na jego czele stoi podsekretarz stanu w MSWiA, gen. Adam Rapacki. Funkcję pełnomocnika przewodniczącego Komitetu pełni Tadeusz Zygmunt, Koordynator Krajowy ds. Bezpieczeństwa w spółce PL.2012. Jednym z najważniejszych zadań, które zostały zrealizowane w ramach prac Komitetu, było opracowanie Zintegrowanej Koncepcji Bezpieczeństwa, określającej wszystkie obszary, zakres odpowiedzialności oraz działania poszczególnych podmiotów w celu zapewnienia maksymalnego poziomu bezpieczeństwa podczas Turnieju. 6 września 2010 Komitet ds. Bezpieczeństwa UEFA EURO 2012 przyjął uchwałą Zintegrowaną Koncepcję Bezpieczeństwa. Tego samego dnia, Komitet przyjął również uchwałę w sprawie wdrożenia narzędzia zarządzania projektowego PPM (Project Portfolio Management). Komitet ds. Bezpieczeństwa UEFA EURO 2012 skupia ponad 30 instytucji, które będą zaangażowane w zabezpieczenie Turnieju. Wszystkie zadania zostały szczegółowo przeanalizowane i rozpisane. Obecnie realizowanych jest ponad 120 projektów i łącznie blisko 4000 zadań. W 2011 roku przeprowadzonych zostanie szereg zmian legislacyjnych, gwarantujących bezpieczeństwo na Euro 2012, w oparciu o zasadę „have fun, feel safe”. Zakłada ona dobrą zabawę kibiców w trakcie Turnieju, przy zapewnieniu wysokiego poziomu bezpieczeństwa i minimalnej, wyłącznie niezbędnej ingerencji sił bezpieczeństwa.
Opieka medyczna
Od maja 2009 roku działa Komitet Medyczny UEFA EURO 2012 w Polsce. W jego skład wchodzą przewodniczący Miejskich Komitetów Medycznych, przedstawiciele kluczowych urzędów centralnych oraz zespoły robocze. W czerwcu 2010 Komitet został powiększony o dodatkowy zespół roboczy – ds. wsparcia programu kontroli antydopingowej UEFA. Poza nim w skład Komitetu wchodzi jeszcze zespół ds. zabezpieczenia medycznego stadionów, ds. zabezpieczenia medycznego i ratowniczego lotnisk oraz bezpieczeństwa sanitarno-epidemiologicznego Turnieju.
Działalność Komitetu Medycznego UEFA EURO 2012 w Polsce pozwoliła do tej pory na wypracowanie spójnego systemu przygotowań opieki medycznej i ratownictwa w Miastach Gospodarzach. Efekty pracy Komitetu to m.in. standaryzacja zabezpieczenia medycznego Miejsc Oficjalnych – stadionów i stref kibica, ścisła współpraca ze szpitalami referencyjnymi i kilkudziesięcioma placówkami podstawowej opieki zdrowotnej, koncepcja opieki medycznej i ratownictwa podczas Turnieju oraz wytyczne Głównego Inspektora Sanitarnego do zabezpieczenia sanitarno-epidemiologicznego turnieju UEFA EURO 2012 w Polsce. Obecnie do głównych zadań Komitetu należy zakończenie prac nad koncepcją podstawowej opieki zdrowotnej w Miastach Gospodarzach oraz przygotowanie lotnisk w Miastach Gospodarzach i wybranych zapasowych portów lotniczych do wdrożenia Międzynarodowych Przepisów Zdrowotnych WHO. Komitet Medyczny prowadzi również bieżącą współpracę z partnerami międzynarodowymi w przygotowaniu systemu opieki medycznej i ratownictwa do Euro 2012 – Światową Organizacją Zdrowia i Europejskim Europejskiego Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC). Opracowane zostały plany zabezpieczenia medycznego dla wszystkich aren Euro 2012 w Polsce.
Obsługa kibiców
Jednym z elementów najwyższej jakości UEFA EURO 2012, oprócz innych obszarów organizacyjnych, jest Wolontariat Miast Gospodarzy UEFA EURO 2012TM (www.wolontariatmiejski2012.pl). Projekt ten, koordynowany przez spółkę PL.2012, realizowany jest w jednakowej formule i standardzie przez Miasta Gospodarze. Głównym zadaniem przeszkolonych wolontariuszy będzie pomoc gościom oraz dostarczanie im najważniejszych informacji o samej imprezie, transporcie publicznym oraz możliwościach atrakcyjnego spędzenia czasu w mieście. W maju 2011 roku uruchomiony został specjalny portal internetowy poświęcony wolontariatowi (www.wolontariatmiejski2012.pl). Obecnie za pośrednictwem portalu prowadzona jest również rekrutacja około 3000 wolontariuszy i wolontariuszek. Rekrutacja zakończy się w I kwartale 2012 roku i po niej rozpoczną się szkolenia wolontariuszy. Wolontariuszem przestrzeni publicznej w trakcie Euro 2012 może zostać każdy, kto ukończył 18 lat (przed 30 kwietnia 2012 roku) i posiada znajomość języka angielskiego w stopniu komunikatywnym. Do udziału w projekcie zachęcana jest zarówno młodzież, jak i osoby starsze oraz niepełnosprawni, mieszkańcy miast turniejowych, ale też wszystkich polskich miejscowości – dużych i małych. Wolontariusze będą pracowali w miejscach publicznych w Miastach Gospodarzach Euro 2012 w Polsce, czyli na przykład na lotniskach, dworcach kolejowych, w pobliżu stadionów, hoteli, czy głównych miejskich szlaków komunikacyjnych. Ich podstawowym zadaniem będzie udzielanie ponad 1 mln turystów, którzy odwiedzą Polskę w trakcie Euro 2012, informacji na temat miast i ich życia w czasie turnieju, połączeń komunikacyjnych, czy też atrakcji turystycznych.
W trosce o zapewnienie jak najwyższej jakości obsługi gości zagranicznych w czasie UEFA EURO 2012TM realizowany jest projekt Akademia Euro. Projekt ten zakłada przeszkolenie ponad 2,5 tysiąca osób tzw. pierwszego kontaktu z kibicami, np. pracowników kolei, punktów gastronomicznych, handlowych, czy pracowników komunikacji miejskiej. Do tej pory do udziału w projekcie zgłosiło się już ponad 1000 osób. W cyklu szkoleń w projekcie znajdują się: kurs języka angielskiego, szkolenie z obsługi klienta, różnic międzykulturowych w kontekście obsługi klienta oraz atrakcji turystycznych konkretnego regionu pod kątem organizacji imprez masowych. Projekt uruchomiony został w marcu 2011 w czterech województwach: dolnośląskim, mazowieckim, pomorskim i wielkopolskim. W czerwcu 2011 uruchomione zostały strony internetowe projektu oraz rozpoczęła się rekrutacja uczestników projektu. W sierpniu 2011 roku wystartowały szkolenia dla uczestników projektu. Akademia Euro jest projektem współfinansowanym ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego.
W ramach przygotowań do Euro 2012 trwają także prace nad stworzeniem tzw. Ambasad Kibiców, czyli specjalnych punktów informacyjnych utworzonych przez kibiców dla kibiców.
Z doświadczeń organizatorów innych dużych imprez sportowych wynika, że niektórzy kibice są bardziej ufni wobec informacji przekazywanych przez ich własne środowisko. Ambasady Kibiców są jednak nie tylko wyjściem naprzeciw takim potrzebom i oczekiwaniom, ale również formą włączenia kibiców w proces organizacji i obsługi Turnieju, a więc zawierają w sobie ważny element społecznej aktywizacji, wpisany w działania przygotowawcze do Euro 2012.
Projekty społeczne
W ramach przygotowań Polski do Euro 2012 realizowane są także projekty społeczne, mające na celu między innymi promowanie zdrowego stylu życia wśród dzieci i młodzieży, popularyzację wolontariatu sportowego, wsparcie osób niepełnosprawnych i włączenie ich w działalność sportową, a nawet aktywizację zawodową osób bezrobotnych.
Jednym z realizowanych projektów społecznych przy okazji przygotowań do Euro 2012 jest „Wolontariat – włącz się”. Jest on realizowany przez spółkę PL.2012, przy wsparciu organizacyjnym Urzędów Marszałkowskich Województw – Gospodarzy, w partnerstwie z Dolnośląską Federacją Sportu, United Nations’ Development Programme oraz Fundacją „Wolontariat dla sportu”. Jego celem jest wykorzystanie wolontariatu sportowego, szkoleń oraz staży do wsparcia osób niezatrudnionych w uzyskaniu umiejętności potrzebnych im do wejścia na otwarty rynek pracy. Każdy z uczestników projektu „Wolontariat – włącz się!” w ramach indywidualnej pracy z doradcami zawodowymi uzyska Indywidualną Ścieżkę Rozwoju Zawodowego. Uczestnicy projektu zostaną przeszkoleni w m.in. w zakresie obsługi klienta, języka angielskiego, języka niemieckiego, animacji czasu wolnego, poznają specyfikę pracy pracowników służb informacyjnych i porządkowych. Uzyskają też kwalifikacje z zakresu bezpieczeństwa imprez masowych, ratownictwa medycznego, obsługi ruchu turystycznego, będą też mogli zdobyć prawo jazdy. Dzięki szkoleniom uczestnicy projektu „Wolontariat – włącz się” – dziś bez pracy – uzyskają wartościowe kompetencje niezbędne do zatrudnienia w obszarze obsługi imprez sportowych oraz kulturalnych. Zdobędą też praktyczną wiedzę dotyczącą uczestnictwa procesie rekrutacyjnym (m.in. pisanie cv i listu motywacyjnego, uczestniczenie w rozmowie kwalifikacyjnej). Po zakończeniu szkoleń uczestnicy projektu otrzymają oferty działania w organizacjach sportowych będących partnerami projektu, część z nich zostanie przyjętych na 3 miesięczne płatne staże. Założeniem projektu jest także wsparcie części uczestników w uzyskaniu kompetencji umożliwiających im ubieganie się o stanowiska wolontariuszy przestrzeni publicznej podczas Euro 2012. Projekt „Wolontariat – włącz się!” jest realizowany w okresie od maja 2011 do sierpnia 2012. Łącznie weźmie w nim udział 650 uczestników (także osoby niepełnosprawne) oraz kilkadziesiąt organizacji sportowych w województwach: Dolnośląskim, Mazowieckim, Pomorskim i Wielkopolskim. PL.2012 realizuje projekt w oparciu o dofinansowanie z unijnego Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki.
W ramach przygotowań do Euro 2012 spółka PL.2012 koordynuje również Oficjalny Program Odpowiedzialności Społecznej UEFA EURO 2012. Jednym z pięciu realizowanych w ramach Programu na terenie Polski i Ukrainy projektów jest „Respect your health”. Jego celem jest popularyzacja zdrowego stylu życia w społecznościach lokalnych Miast Gospodarzy Euro 2012 z wykorzystaniem infrastruktury sportowej typu „Orlik”. Projekt kładzie duży nacisk na podnoszenie kompetencji animatorów i trenerów osiedlowych dotyczących współpracy ze społecznością lokalną, współpracy partnerskiej między organizacjami oraz promocji zdrowia. Działania projektowe opierają się na przeprowadzeniu szkoleń oraz wsparciu i organizacji lokalnych wydarzeń skierowanych do rodzin tj. turnieje w aspekcie promocji zdrowia. Działania w ramach projektu rozpoczęły się 1 czerwca 2011 i będą realizowane do 31 sierpnia 2012.
Innym ciekawym projektem społecznym realizowanym w ramach Oficjalnego Programu Odpowiedzialności Społecznej UEFA EURO 2012 jest „Respect Inclusion”. Partnerami projektu są UEFA, Ministerstwo Sportu i Turystyki, samorządy Miast Gospodarzy i organizacje pozarządowe. Główne cele „Respect Inclusion” to wyrównanie szans osób z niepełnosprawnością podczas UEFA EURO 2012, zwiększenie aktywności oraz udziału kibiców z różnymi rodzajami niepełnosprawności podczas UEFA EURO 2012, poprawa dostępności stadionów dla osób z różnymi rodzajami niepełnosprawności.
Dziedzictwo Turnieju, czyli co Polska zyska dzięki Euro 2012?
W ramach przygotowań do Euro 2012 spółka PL.2012 we współpracy z ponad 170 partnerami realizuje 219 projektów infrastrukturalnych, z czego 46 ma status kluczowych, a 37 ważnych. Wartość kluczowych i ważnych inwestycji infrastrukturalnych, czyli budowy i modernizacji lotnisk, stadionów oraz połączeń komunikacyjnych między Miastami – Gospodarzami i wewnątrz tych miast, to ponad 96 miliardów złotych. Wszystkie realizowane inwestycje są niezbędne do dalszego zharmonizowanego rozwoju kraju. Dzięki organizacji w Polsce Euro 2012 zostaną one zrealizowane znacznie szybciej, niż byłoby to w scenariuszu „bez Euro”. W przypadku infrastruktury komunikacyjnej przyśpieszenie inwestycyjne wynosi ok. 3-4 lat. W przypadku infrastruktury sportowej, a w szczególności stadionów w Miastach – Gospodarzach, skala przyśpieszenia jest jeszcze większa. Po zakończeniu turnieju, dzięki podejmowanym w procesie przygotowawczym inwestycjom, Polska będzie posiadała bardzo nowoczesną infrastrukturę stadionową w skali europejskiej i światowej.
Wyniki przeprowadzonych badań, zaprezentowane w „Raporcie na temat wpływu przygotowań i organizacji Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej UEFA EURO 2012TM na gospodarkę Polski” jednoznacznie wskazują, że organizacja Euro 2012 w Polsce to długookresowa inwestycja, a nie koszt dla Polski. W trakcie 3 tygodni turnieju, do Polski łącznie przyjedzie ok. 1 mln osób. Wzrost wydatków turystów zagranicznych w 2012 r. związany z Euro 2012 wyniesie 850 mln zł. Jednakże, na skutek poprawy wizerunku Polski jako docelowego miejsca turystyki wypoczynkowej, roczny napływ turystów zagranicznych przyjeżdżających na wypoczynek do Polski zwiększy się o około 500 tys. osób rocznie. Przyrost ten złoży się na zwiększenie przychodów z turystyki międzynarodowej w Polsce w latach 2013-2020 o 4,2 mld zł.
Łączny ekonomiczny efekt przygotowań i organizacji Euro 2012 to przyrost PKB o 2,1% jego wielkości z roku 2009, przy czym przyrost ten rozłożony jest na lata 2008–2020. Absolutna wartość skumulowanego wzrostu PKB wynosi 27,9 mld zł w cenach z 2009 r.,
z kulminacją przypadającą na rok 2012. Najważniejszym źródłem dodatnich ekonomicznych efektów Euro 2012 jest przyśpieszenie inwestycji w infrastrukturę transportową – przyczynia się ono w 77,5% do skumulowanego wzrostu PKB.
Powstała dzięki organizacji Euro 2012 nowoczesna infrastruktura sportowa pozwoli Polsce nie tylko zaprezentować się z jak najlepszej strony na arenie międzynarodowej w trakcie Turnieju, ale i będzie stanowiła doskonałe zaplecze do organizacji innych dużych imprez sportowych w przyszłości oraz rozwoju polskiego futbolu.
Dzięki przygotowaniom i organizacji Euro 2012 w naszym kraju będziemy mieli do czynienia także z szeregiem zmian społecznych, zapoczątkowanych realizowanymi w ramach przygotowań do Turnieju projektami społecznymi. Działania te mają na celu aktywizację społeczeństwa oraz uświadomienie Polakom, że tak naprawdę wszyscy jesteśmy gospodarzami Euro 2012.
