Tradycję szopek bożonarodzeniowych rozpoczął św. Franciszek z Asyżu. W 1223 roku urządził ze współbraćmi pierwszą stajenkę betlejemską w Greccio, małej miejscowości we włoskiej Umbrii. W średniowieczu wystawiano je tylko w kościele. W czasach baroku powstały w Italii szkoły budowania szopek, które stawiano w domach. Obecnie stajenki włoskie są o wiele większe i okazalsze niż polskie. Nieodłącznym ich elementem oprócz Jezusa, Marii i Józefa, trzech królów i pasterzy, są przedstawiciele innych zawodów i obowiązkowo budynek karczmy.
W Hiszpanii jest ona najważniejszym elementem Świąt Bożego Narodzenia.
W Niemczech przy żłóbku śpiewa się kolędy. To stary zwyczaj celebrowany od średniowiecza, który przyjął się także w Polsce. Zwyczaj budowania szopek przywędrował do nas z Pragi w XVI w.
Współczesne stajenki betlejemskie zdobią kościoły i centra miast. Najbardziej znane ruchome szopki znajdują się w Warszawie i Łomży, w kościołach Braci Mniejszych Kapucynów. Za pomocą specjalnych przekładni i wózków porusza się prawie 50 postaci, a wśród nich Mieszko I, Władysław Jagiełło, Adam Mickiewicz, Fryderyk Chopin, Jan Paweł II, ojciec Pio i wielu innych. Jednak większość tworzonych w Polsce stajenek jest statyczna. Te, które znajdują się w centrach miast przyciągają głównie uwagę dzieci. Żywe zwierzęta jakie towarzyszą narodzeniu Jezusa są dużą atrakcją.
Dużo emocji wzbudza konkurs szopek. Organizowany corocznie w każdej parafii i każdym mieście. Najbardziej znany odbywa się w Krakowie. Organizowany jest od 1937 roku przez Muzeum Historyczne Miasta Krakowa. Od lat 60-tych odbywa się on w pierwszy czwartek grudnia.
O godzinie 09:00 wokół pomnika Adama Mickiewicza szopkarze prezentują swoje prace. W południe udają się w uroczystym pochodzie, na czele którego idzie krakowiak z gwiazdą, do Pałacu Krzysztofory. Tam odbywają się obrady jury. W niedzielę o godzinie 12:00 dyrektor muzeum ogłasza wyniki konkursu. Szopki te budowane są na wzór krakowskich kościołów, znajdują się w nich elementy architektury Wawelu i Bazyliki Mariackiej. Nie może w nich także zabraknąć postaci charakterystycznych dla tego miasta: Smoka Wawelskiego, Lajkonika, hejnalisty, krakowiaków. W tym roku odbędzie się 69 Konkurs Szopek Krakowskich. Zgłoszono do niego 153 stajenki betlejemskie. Wystawa pokonkursowa będzie trwała do 28 lutego.
Małgorzata Cieślewicz
