- Witajcie w gospodarce uwagi! Ilość informacji nieustannie rośnie – to wręcz banalna obserwacja o niebanalnych jednak konsekwencjach. W efekcie najcenniejszym dobrem gospodarki cyfrowej staje się uwaga klienta – atakowany zewsząd informacjami ma coraz mniej czasu i sił na dokładną analizę ofert i propozycji. W odniesieniu sukcesu już nie wystarczy ciekawy produkt albo usługa.
- Klient panem, władcą i producentem. Potrzeby klientów coraz bardziej się różnicują i indywidualizują. Trudniej trafić z ofertą w kapryśne gusta. W takim świecie wygrywają nie tylko ci, którzy lepiej rozumieją swoich klientów, ale również ci, którzy włączają ich do współtworzenia oferty. Współczesny klient chętnie zamienia się w prosumenta, jeśli tylko wykorzysta się w pełni możliwości cyfrowych platform komunikacyjnych.
- Śmierć pośredników. Współczesny konsument uzbrojony w Internet coraz więcej transakcji realizuje bez pośredników. Kupuje bilety lotnicze bez pomocy biur podróży, załatwia sprawy finansowe bez pomocy oddziału bankowego. Pisarze zaczynają rezygnować z pomocy wydawców, a muzycy kontaktują się ze swoimi słuchaczami bezpośrednio za pomocą Internetu.
- Automatyzacja. Czynności i usługi, które wymagały zaangażowania ludzi, przejmują maszyny, komputery i oprogramowanie. Google pokazał, że nawet samochody mogą poruszać się bezpiecznie w ruchu miejskim bez udziału kierowcy. Serwis finansowy „Forbesa” wykorzystuje automaty do przygotowywania raportów giełdowych na podstawie danych zbieranych z Internetu.
Przedstawione cztery trendy pokazują, że cyfrowa rewolucja na dobrą sprawę jeszcze się nie zaczęła, a zmiany czekają zarówno przedsiębiorców, konsumentów, jak i pracowników.
W raporcie „Cyfrowa gospodarka – Kluczowe trendy rewolucji cyfrowej” zidentyfikowano i opisano 24 najistotniejsze trendy, mające znaczenie dla funkcjonowania firm i instytucji.
1. Konwergencja Sieci.
Cyfryzacja umożliwiła techniczną integrację sieci telekomunikacyjnych, transmisji danych i dystrybucji treści mediów elektronicznych, a deregulacja – świadczenie przez operatorów usług wielomedialnych i wielofunkcyjnych. Przykładem konwergencji jest oferta triple i quadruple play (szerokopasmowy dostęp do Internetu, telefon i sygnał telewizyjny plus, w wariancie quadruple – dostęp bezprzewodowy).
2. Przemysł cyfrowy jako kolejny etap rewolucji informacyjnej.
Popularyzacja komputerów i Internetu zmieniła funkcjonowanie społeczeństwa niemal we wszystkich jego obszarach. W pierwszej kolejności w zakresie obiegu informacji i treści, jakie można zapisać w postaci cyfrowej. Nowe narzędzia wpłynęły na upowszechnienie możliwości wytwarzania i dystrybucji informacji, a także produktów w postaci cyfrowej. W ciągu najbliższej dekady zmiany te mogą objąć także produkty fizyczne. Przyczynić się mają do tego drukarki 3D.
3. Sieć rzeczy, czyli autonomizacja urządzeń elektronicznych.
Obecnie Internet służy przede wszystkim do łączenia ludzi. W ramach rozwoju Sieci informacje zaczynają być dostarczane przez rozmaite urządzenia elektroniczne i przedmioty fizyczne do niej podłączone. Stają się one dla siebie „widzialne” i mogą się ze sobą komunikować, także bez udziału człowieka. Dla klientów taka automatyzacja będzie oznaczała wygodę, dla mniejszych usługodawców – potencjalne trudności w konkurowaniu z globalnymi graczami.
4. Cyborgizacja.
Współczesny człowiek staje się węzłem sieci łączącej ludzi i urządzenia w złożony system komunikacyjny. Dostęp do tego systemu otwierają interfejsy, których rozwój jest ściśle związany z rozwojem aplikacji bezpośrednio oddziałujących na organizm człowieka np. w celach terapeutycznych. W efekcie człowiek współczesny staje się cyborgiem, istotą sprzężoną coraz trwalszymi połączeniami z otaczającymi go systemami technicznymi.
5. Wzrost mobilności.
Najbliższe miesiące przyniosą dalszy, gwałtowny wzrost popularności urządzeń mobilnych z dostępem do Internetu: tabletów i smartfonów. Zwiększa się grupa osób, dla których dostęp do Sieci jest naturalnym narzędziem w każdym miejscu i czasie. Korzystający z mediów mobilnych są w nieustannym kontakcie z innymi użytkownikami, a telefon z dostępem do Internetu stanowi najszybszą formą dotarcia do informacji.
6. Dystrybucja w oparciu o informacje.
Nieodwracalnie zmieniły się sposoby cyrkulacji treści, w szczególności treści cyfrowych. Zmiany zachodzą także w innych obszarach np. w logistyce, gdzie dzięki lepszemu wykorzystaniu informacji możliwe staje się usprawnienie łańcucha dostaw i dystrybucja just-in-time. Produkty dostarczane są wtedy praktycznie bez zapasów magazynowych.
7. Wymienność funkcji między urządzeniami.
Treści cyfrowe nie są już przypisane do jednego typu urządzenia (do oglądania telewizji służy telewizor itp.). Różne treści mogą być konsumowane z użyciem różnych typów sprzętów, a wytwórca lub dystrybutor treści nie sprawuje już pełnej kontroli nad sposobami odbioru swojego produktu.
8. Przetwarzanie w chmurze (cloud computing).
Zarówno w sferze biznesowej, jak i prywatnej następuje stopniowe uniezależnianie się od nośników stacjonarnych i przechowywanie większej liczby danych (korespondencji, zdjęć, książek itp.) bezpośrednio w Sieci. Laptopy, smartfony czy tablety stają się tylko jednym ze sposobów dotarcia do pożądanych treści. Coraz więcej programów i usług oferowanych jest jako aplikacje webowe lub mobilne.
9. Ewolucja modeli biznesowych w kierunku usług.
Jednym z aspektów rozwoju modeli biznesowych jest ich ewolucja w kierunku usług. Treści cyfrowe oferowane są jako usługi w modelu abonamentowym. Również produkty fizyczne mogą być oferowane w postaci usług, czego doskonałym przykładem jest leasing samochodów.
10. Spadające znaczenie pośredników.
Ogromne możliwości komunikacji oraz przetwarzania i przesyłania informacji sprawiają, że w coraz większej liczbie usług, także w handlu, nie są potrzebni pośrednicy. Pośrednicy, którzy nie tworzą źródła dodatkowej wartości dodanej, mogą być zastępowani przez systemy informatyczne, umożliwiające bezpośredni kontakt producenta z klientem.
11. Platformizacja.
Jednym z czynników ułatwiających zakładanie i prowadzenie biznesu są platformy dostarczające gotowe rozwiązania i pozwalające outsourcować znaczącą część działalności. Platformy tworzą często cały ekosystem, składający się z partnerów, klientów, społeczności, a także niezależnych deweloperów, którzy mogą tworzyć wiele dodatkowych usług i rozwiązań dostępnych dla użytkowników platformy.
12. Otwartość jako model biznesowy.
Można zaobserwować wzrost popularności modeli otwartych, w których producent lub usługodawca zrzeka się znacznej części kontroli nad swoim produktem, uznając, że potencjalne straty ponoszone z tego tytułu będą zrekompensowane przez zasoby pozyskane dzięki kooperacji z innymi firmami lub samymi użytkownikami (crowdsourcing).
13. Postępująca autonomizacja odbiorców.
Jak pokazują badania jakościowe, w ostatnich latach coraz silniej uwidocznia się ewolucja autonomicznych oczekiwań odbiorców. Wzmacniana możliwościami, jakie oferują nowe technologie komunikowania. Szczególnie wyraźnie widać to na przykładzie młodych ludzi – „cyfrowych tubylców”, których zachowania konsumenckie w dużej mierze ukształtował Internet.
14. Rozwój modelu sprzedaży curated computing.
Wiele dużych firm z powodzeniem rozwija model curated computing – „nadzorowanego środowiska komputerowego”, w którym użytkownicy dobrowolnie rezygnują z części swobody oferowanej przez Internet i zgadzają się na korzystanie z zamkniętego ekosystemu. Zazwyczaj wiążącego urządzenie, z którego korzystają, z jednym dostawcą usług i jego ofertą. Dobrym przykładem są działania firmy Apple, sprzedającej tablety iPad i telefony iPhone, do których oprogramowanie można zdobywać wyłącznie w kontrolowanym przez firmę serwisie AppStore.
15. Globalizacja konkurencji.
Komputery oraz Internet zmieniają sposoby zaspokajania różnych potrzeb, ułatwiając dostęp do wiedzy i olbrzymiej ilości informacji, a także znacznie szerszej gamy produktów i usług. Upowszechnienie e-handlu, platformizacja, jak również taniejące usługi transportowe i coraz łatwiejsza komunikacja, w połączeniu ze standaryzacją usług i produktów, sprawiają, że firmy i instytucje działają w warunkach globalizacji konkurencji.
16. Zmiana kontekstu rozpoczynania działalności gospodarczej.
Przeszkody biurokratyczne towarzyszące działalności gospodarczej w Polsce są ciągle wysokie. Jednocześnie rozwój infrastruktury logistycznej i teleinformatycznej o zasięgu globalnym i związanych z nią usług powoduje, że nawet mikroprzedsiębiorstwa pozbawione własnej infrastruktury i kapitału mogą prowadzić operacje o zasięgu globalnym.
17. Wzrost znaczenia danych.
Rozwój i upowszechnienie technologii cyfrowych umożliwia zbieranie i gromadzenie ogromnych ilości danych przez firmy i instytucje. Staje się to istotnym źródłem przewagi konkurencyjnej. Pojawiają się też nowe usługi, świadczone na podstawie danych, na przykład umożliwiające personalizację.
18. Wzrost znaczenia zarządzania wiedzą.
Wzrost znaczenia i popularności zarządzania wiedzą wynika z większego skomplikowania rzeczywistości gospodarczej i społecznej, co przejawia się m.in. nieustającym i narastającym zalewem danych i informacji. Obserwujemy duże zainteresowanie tematem zarządzania wiedzą wśród badaczy oraz konsultantów biznesowych.
19. Każdy jest twórcą mediów – tworzenie i filtrowanie treści w Sieci.
Każdy może być twórcą mediów. Przynosi to ogromne zmiany na linii firma – konsument, a także państwo – obywatel. Jedną z konsekwencji jest to, że każda firma musi mieć własną strategię medialną, co oznacza własną aktywność na polu tworzenia mediów oraz konieczność aktywnego konkurowania o uwagę klientów i użytkowników. Użytkownicy dysponują narzędziami rozprzestrzeniania informacji, mają udział w redystrybucji i filtrowaniu treści tworzonych przez innych, a także sami mogą informację tworzyć i upowszechniać.
20. Wymiana opinii i rekomendacji online a decyzje zakupowe.
W natłoku informacji użytkownicy coraz częściej ignorują masowy komunikat. Samodzielnie szukają najlepszych ofert za pomocą wyszukiwarek oraz opinii innych za pomocą forów i social media. Zmienia się sposób podejmowania decyzji zakupowych. Konsument rozważniej wydaje pieniądze i wykazuje się mniejszą spontanicznością. Co więcej, dzieli się swoją wiedzą i ma wpływ na wybory podejmowane przez innych.
21. Zalew informacji, niedobór uwagi.
Nadmiar informacji i szum informacyjny powodują wiele problemów. Zdolności poznawcze ludzi pozostają w miarę niezmienione. Większość serwisów internetowych, w tym również społecznościowych, koncentruje się na dostarczaniu użytkownikom coraz większej ilości treści. Jednocześnie dobrem deficytowym, o które trzeba zabiegać, staje się uwaga.
22. Prosumeryzacja i crowdsourcing.
Crowdsourcing polega na przekazaniu części decyzyjności w ręce konsumentów, co może skutkować generowaniem nowych pomysłów na rozwój firmy, które bardziej odpowiadałyby jej odbiorcom. Nieco szerszym zjawiskiem jest prosumeryzacja, czyli związana z trendami automatyzacji i platformizacji możliwość przekazywania coraz większej liczby zadań bezpośrednio konsumentom. W ten sposób firmy przenoszą na klientów część pracy, którą wcześniej wykonywali ich pracownicy (np. bankowość elektroniczna, rezerwacja biletów).
23. Automatyzacja i zastępowanie pracy ludzi pracą maszyn.
Rozwój technologii przyczynia się do spadku zapotrzebowania na prace wykonywane przez ludzi. Dodatkowo część pracy przejmują sami klienci np. korzystając z usług elektronicznych lub systemów samoobsługowych. Gospodarka wymusza wzrosty efektywności poprzez automatyzację i standaryzację, co prowadzi do zastępowania ludzi automatami sterowanymi oprogramowaniem. Model ten jest z powodzeniem stosowany także w usługach (bankomaty, automatyczne systemy do tłumaczeń, analizy dokumentów itp.).
24. Wzrost znaczenia kompetencji informacyjnych.
Dynamiczny rozwój i upowszechnienie nowych technologii oraz związany z nimi szum informacyjny wymagają od użytkowników nowych kompetencji informatycznych oraz informacyjnych (wyszukanie, przetworzenie, zrozumienie potrzebnej nam informacji). Znaczenia nabierają też wnioskowanie, myślenie kreatywne i adaptacyjne, transdyscyplinarność i umiejętność zarządzania obciążeniem poznawczym. Rośnie znaczenie kompetencji społecznych i międzykulturowych, a także umiejętności prowadzenia współpracy wirtualnej.
O raporcie
Publikacja przygotowana w ramach projektu badawczego pt. „Trendy rozwojowe i zmiany gospodarcze w regionie” zrealizowanego przez MGG Conferences. Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Autorzy raportu: Dominik Batorski, Edwin Bendyk, Mirosław Filiciak, Adam Płoszaj.
Pełna wersja raportu dostępna na stronie: www.cyfrowagospodarka.pl
