Przewodnik po palestyńskich muzeach

Dziedzictwo kulturowe uznawane jest za główne źródło podtrzymujące zrównoważony rozwój, dlatego też musi być chronione i utrzymane. Palestyńskie dziedzictwo kulturowe charakteryzuje bogactwo i różnorodność. Wykopaliska archeologiczne prowadzone przez Departament ds. Starożytności wzbogacają naszą wiedze na temat historii kultury Palestyny. Muzeum pełni podwójną rolę: po pierwsze chroni krajowe skarby archeologiczne, po drugie prezentuje zbiory szerszej publiczności.
Ministerstwo Turystyki i Starożytności stara się rozbudować ten sektor, pomimo niesprzyjającej sytuacji w kraju. Muzea są istotnym czynnikiem wpływającym na budowę tożsamość społeczno-kulturowej. Rozwój tej gałęzi wymaga współpracy wszystkich instytucji działających na rzecz zachowania dziedzictwa kulturowego.
Autonomii Palestyńskiej w ostatnich latach nie udało się sporządzić pełnej listy muzeów. Jednakże do najważniejszych działającym na tym terenie należą: Riwayia Muzeum w Betlejem i Muzeum Yassera Arafata w Ramallah. Ministerstwo Turystyki i Starożytności dzięki pomocy technicznej UNESCO opracowało ramy krajowej polityki na rzecz współpracy muzeów z innymi instytucjami lokalnymi i międzynarodowymi. Zakładają one utworzenie sieci informacyjnej o palestyńskich muzeach, która dostępna będzie dla Palestyńczyków i wszystkich odwiedzających.
Muzea chronią dziedzictwo kulturowe i przyrodnicze, zachowują pamięć o przeszłości, jak również odkrywają przed nami nieznane obszary historii. Są instytucjami kultury działającymi w służbie społeczeństwu. Chronią i przechowują wytwory materialne i niematerialne ludzkiego dziedzictwa.
Na terenie Palestyny odnaleźć można bardzo zróżnicowane dziedzictwo. Obszar, za który odpowiada Departament Dziedzictwa Zabytków i Kultury, jest rozproszony na terenie całego kraju. Znalezione zbiory pochodzą z różnych okresów archeologicznych – od paleolitu po czasy współczesne.
Prowadzone systematycznie wykopaliska archeologiczne w Palestynie w ostatnim wieku przyniosły ogromne ilości ciekawych znalezisk. Były one prowadzone w setkach różnych miejsc w tym na terenach: Jerozolimy, Zachodniego Brzegu Jordanu i Strefy Gazy.
Dziedzictwo kulturowe odgrywa znaczącą rolę w procesie budowania tożsamości narodu, ponieważ przedstawia historię osób żyjących na danym terytorium. Muzea mogą odegrać kluczową rolę w promowaniu i wzmacnianiu tych wartości.
Islamskie Muzeum Archeologiczne w Jerozolimie powstało w 1923 roku decyzją Najwyższej Rady Islamskiej. Znajduje się w południowo-zachodnim narożniku meczetu Al.-Aksa. Dziedziniec świątyni jest zarazem wejściem do muzeum. W swoich zbiorach zawiera bogaty materiał archeologiczny, jak również unikalne rękopisy. 
Palestyńskie Muzeum Narodowe czy Rockefeller Muzeum we wschodniej Jerozolimie zostało otwarte w 1938 roku. Jest w posiadaniu tysiąca artefaktów odnoszących się do historii Palestyny – od momentu pojawienia się ludzkości, aż do początku do XVIII wieku. Muzeum znajduje się w strefie okupacyjnej od 1967 roku. Nieznane są liczby oryginalnych eksponatów, które zostały usunięte z terenu muzeum, nie podaje się żadnych informacji o lokalizacji i terminach prac badawczych. Większość Palestyńczyków nie ma dostępu do muzeum. Starania rządu skupione są na odzyskaniu dostępu do zbiorów i umożliwieniu zwiedzania wszystkim odwiedzającym.
Po zajęciu terenów w 1967 roku muzea etnograficzne zostały przekazane pod opiekę organizacjom społecznym, w tym muzeum: Dar et-Tifl w Jerozolimie, Muzeum Folkloru w Betlejem, Muzeum Folkloru w Al-Bierh. Głównym celem muzeów jest ochrona dziedzictwa kulturowego, które przyczynia się do podtrzymania tożsamości narodowej.
W ciągu ostatnich 12 lat otwarto kilka nowych miejsc pamięci – muzea powstały w historycznych budynkach: łaźnia osmańska w starszej części miasta Hebron, dom Jakaman w Betlejem z pomieszczeniem, w którym znajduje się koło do tłoczenia oliwy, budynek Ottoman w Tulkarem, muzeum w Pałacu Hisham w Jerychu, Qaser el-Basha w Gazie. Z nowych przedsięwzięć planowane są projekty w miastach: Dura, Jerycho, Betlejem.
Z wyjątkiem nielicznych kolekcji muzealnych wszystkie inne ekspozycje: prywatne i publiczne nie posiadają odpowiedniego systemu ochrony i konserwacji zbiorów, kompleksowych zapasów, jak również wykwalifikowanego personelu. Istnieje pilna potrzeba wprowadzenia nowych technologii do zarządzania, ochrony i prezentacji wystaw. Szczególny akcent powinno się kłaść na wdrażanie programów edukacyjnych, zwłaszcza wśród młodzieży w szkołach.
  

1.    Palestyńskie Muzeum Archeologiczne – odnalezione w 1927 roku, otwarte dla zwiedzających w 1936 roku. Znajduję się pod kontrolą Izraela od 1967 roku. Muzeum jest w posiadaniu zbiorów z terenów Palestyny z  końca XIX wieku. W muzeum znajduje się Palestyński Departament Starożytności i Biblioteka.

2. Muzeum Islamskie – w zbiorach znajdują się rzadkie rękopisy, dokumenty, przedmioty codziennego użytku znalezione podczas prac konserwacyjnych m.in. w meczecie Al-Aqsa. 

3. Muzeum Dar Al – Tifl – w zbiorach znajdują się przedmioty związane z folklorem, tradycyjne sukienki, biżuteria.

4. Muzeum Abu Jihad – zbiory przedstawiają przedmioty codziennego użytku, które zostały wykonane przez osadzonych izraelskich więźniów. Kolekcja pokazuje rekwizyty, które są im przydatne w więzieniu.

5. Muzeum Ołtarzy i Kościołów w Jerozolimie – w muzeum przedstawiona jest sztuka sakralna.

1.    Muzeum pamięci Yassera Arafata – jest to przede wszystkim miejsce pamięci. W zbiorach znajdują się prezenty ofiarowane Yasserowi Arafatowi.

2.    Muzeum w Ramallah –  muzeum archeologiczno-etnograficzne

3.    Muzeum Folkloru w Al-Bireh – w zbiorach znajdują się przedmioty związane z palestyńskim folklorem, w tym: ubrania, biżuteria, przedmioty codziennego użytku.

4.    Palestyńskie Muzeum Folkloru – kolekcja przedmiotów codziennego użytku

5.    Muzeum Etnografii i Sztuki Starożytnej – eksponaty z działu: archeologii, etnografii, obiektów artystycznych.

6.    Muzeum Qasr Hisham – przedmioty z pałacu Hishama

1.    Muzeum Tulkarem – rekwizyty z działu etnograficzno-archeologicznego

2.    Muzeum Samarytanów – przedmioty z działu etnograficzno-archeologicznego, rękopisy Samarytanów.

3.    Muzeum Bir Al – Hamam – obiekty archeologiczne

4.    Muzeum Edukacji – eksponaty etnograficzne

1.    Muzeum w Hebronie – obiekty archeologiczno-etnograficzne

2.    Muzeum Dura – eksponaty archeologiczno-etnograficzne

3.    Muzeum Al.-Bad – wystawa w muzeum przedstawia tradycyjne koło do tłoczenia oliwy wraz z opisem, jak powinno wyglądać ta czynność.

4.    Muzeum Riwaya – eksponaty archeologiczno-etnograficzne

5.    Muzeum Baituna al. Talhami – ekspozycja związana z etnografią i folklorem

6.    Muzeum Narodowe – w swoich zbiorach posiada przedmioty związane z etnografią.

7.    Centrum Beit Sahour –  ekspozycja etnograficzna

8.    Centrum Folkloru – wystawa etnografii i folkloru

1.    Regionalne Muzeum Dziedzictwa i Starożytności Deir el – Balah – ekspozycja archeologiczno-etnograficzna

2.    Regionalne Muzeum Dziedzictwa i Starożytności Khan Yunes – obiekty archeologiczno-etnograficzne

3.    Muzeum Jabaliya – w przebudowie

4.    Muzeum Qasr el – Basha – obiekty archeologiczne

Agnieszka Bukszta