Przesłany pod koniec stycznia wniosek o wpisanie tarnogórskich pogórniczych zabytków na listę UNESCO został oceniony pozytywnie pod względem formalnym – podało Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Tarnogórskiej (SMZT).
W paryskiej siedzibie UNESCO rozpoczyna się teraz wielomiesięczna analiza merytoryczna tarnogórskiej kandydatury. Ostateczna decyzja powinna być znana w 2017 r.
Dwiema głównymi atrakcjami turystycznymi Tarnowskich Gór są Zabytkowa Kopalnia Srebra i Sztolnia Czarnego Pstrąga. Są one częścią podziemnego kompleksu chodników i wyrobisk po dawnym górnictwie rud srebronośnych na tym terenie, liczącego ponad 150 km.
Jak wyjaśnił Grzegorz Rudnicki z SMZT, pozytywna opinia z Paryża oznacza, iż przesłane przez polski rząd dokumenty są kompletne, a sam wniosek napisano w zgodzie z obowiązującym schematem.
Analizę wniosku oraz wizję lokalną nominowanego miejsca Komitet Światowego Dziedzictwa zlecił pozarządowej organizacji ICOMOS, czyli Międzynarodowej Radzie Ochrony Zabytków i Miejsc Historycznych (International Council on Monuments and Sites). Ekspert tej organizacji odwiedzi Tarnowskie Góry w drugiej połowie roku.
Bardzo prawdopodobne, że kandydatura z Tarnowskich Gór będzie rozpatrywana podczas przyszłorocznej sesji Komitetu Światowego Dziedzictwa. Być może po raz pierwszy odbędzie się ona w Polsce, dokładnie w Krakowie.
Obszerny wniosek wraz z załącznikami i planem zarządzania opracowało SMZT przy wsparciu merytorycznym i zaangażowaniu Narodowego Instytutu Dziedzictwa. Opracowany na zlecenie NID-u plan zarządzania został sfinansowany ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, natomiast koszty opracowania wniosku wzięło na siebie Stowarzyszenie.
Turyści przyjeżdżający do Tarnowskich Gór od lat mogą zwiedzać położone kilkadziesiąt metrów pod ziemią trasy w zabytkowej sztolni i kopalni, ich część pokonuje się łodziami.
Zgodnie z intencją SMZT, poza kopalnią i sztolnią – które od ponad 10 lat są już na prezydenckiej liście Pomników Historii – ochroną UNESCO mają być objęte także inne obiekty pod górnictwie rud ołowiu, srebra i cynku. Liczba tzw. atrybutów (czyli obiektów lub miejsc ujętych we wniosku) wynosi 28. Wśród nich jest np. pierwotny rejon założenia Kopalni Fryderyk w dzielnicy Bobrowniki Śląskie, Park Miejski, hałda popłuczkowa dawnej Kopalni Fryderyk oraz Stacja Wodociągowa Staszic wraz z kompleksem podziemnych komór.
Według legendy początek górnictwu srebra w Tarnowskich Górach dał w 1490 r. chłop Rybka, który na swym polu wyorał bryłę kruszcu. Rozwój przemysłu wydobywczego umożliwiło nadanie w 1526 r. Tarnowskim Górom praw miejskich i statusu Wolnego Miasta Górniczego przez księcia opolskiego Jana II Dobrego. W 1528 r. książę wydał Ustawę Górniczą zwaną Ordunkiem Gornym, określającą prawa braci górniczej i regulującą techniczne i organizacyjne warunki eksploatacji.
Wyjątkowym skarbem i jednocześnie największą atrakcją są zachowane w bardzo dobrym stanie, niemal w pełni autentyczne wyrobiska kopalniane z systemem sztolni odwadniających.
Jak podkreśla SMZT, niespotykany w skali światowej jest też system gospodarowania wodą pogórniczą do celów spożywczych i przemysłowych, zasilającą Tarnowskie Góry oraz inne miasta aglomeracji śląskiej. Zachowany zakład wodociągowy powstały na wyrobiskach górniczych pokazuje, jak bardzo rozwinięty był przemysł w tej części Europy. Dodatkowym, ważnym elementem dziedzictwa i atrakcją Tarnowskich Gór jest fragmentarycznie zachowany krajobraz pogórniczy ukształtowany na przestrzeni kilku wieków działalności wydobywczej.
Na liście światowego dziedzictwa UNESCO znajduje się obecnie 1031 obiektów, z czego na Starym Kontynencie jest ich aż 442. Najwięcej miejsc objętych ochroną UNESCO w Europie mają Włochy (51). Polska z 14 obiektami zajmuje 10. miejsce.
źródło: ONET
foto: Albin Marciniak / klubpodroznikow.com
Jedna odpowiedź
Sposób, w jaki RP traktuje inny obiekt UNESCO – Puszczę Białowieską – może te starania poważnie utrudnić.