Łemkowski Zespół Pieśni i Tańca „Kyczera” z Legnicy w dniach 2-7 listopada br. reprezentował Polskę na Międzynarodowym Festiwalu Folklorystycznych w Sulamaniyah w irackim Kurdystanie. Łemkowie wyjechali do Iraku na zaproszenie Rządu Regionalnego Kurdystanu, tamtejszego Ministerstwa Kultury oraz władz miasta Sulaminiyah.
Festiwal w Sulamaniyah był pierwszym tego typu przedsięwzięciem kulturalnym w Iraku od wybuchu konfliktu w zatoce Perskiej na początku lat 90. XX wieku. Swój Festiwal iraccy Kurdowie wzorują na organizowanym przez legnickich Łemków (Zespół „Kyczera”) Międzynarodowym Festiwalu Folklorystycznym Mniejszości Narodowych i Etnicznych „Świat pod „Kyczerą”, w którym wzięli udział (po trzech latach bezskutecznych starań o wizy) w lipcu 2010 r.
Łemkowie byli jedną z dwóch, obok Szwedów, grup europejskich uczestniczących w Festiwalu. W Sulamaniyach zaprezentowały się głównie zespoły z Bliskiego Wschodu: Iraku, Iranu, Syrii, Libanu i Egiptu. Swój przyjazd potwierdził także artyści z Meksyku.
Zespół „Kyczera” działa od 1991 roku. Jego członkami są młodzi Łemkowie z terenu Dolnego Śląska, głównie Legnicy i okolic. Zespół jako jeden z nielicznych propaguje folklor łemkowski, zarówno w formie obrzędowej jak i stylizowanej. Reprezentował Polskę na festiwalach w Peru, Chinach, Indiach, Meksyku, Indonezji, Izraelu i niemal całej Europie. Ma na swoim koncie wiele znaczących nagród i wyróżnień, w tym Grand Prix prestiżowego Festiwalu MUSIC WORLD we włoskim Fivizzano oraz „Ciupagi” na Międzynarodowym Festiwalu Folkloru Ziem Górskich w Zakopanem. Za całokształt swej działalności został uhonorowany między innymi prestiżowym wyróżnieniem PRO PUBLICO BONO oraz Dolnośląskim Kluczem Sukcesu dla najlepszej instytucji kultury na Dolnym Śląsku.
Zespół „Kyczera” prowadzi jedyne na Dolnym Śląsku Centrum Kultury Łemkowskiej, z własną biblioteką (największy zbiór łemkonaliów w Polsce) i izbą etnograficzną, jest organizatorem licznych wystaw, konferencji naukowych, festiwali (w tym wspomnianego Festiwalu „Świat pod Kyczerą”), na którym gości co roku zespoły z całego świata. Prowadzi także działalność wydawniczą. Właśnie ukazał się przygotowany przez Zespół pierwszy zbiór „Baśni, bajek i opowieści ludowych Łemków” (ilustracje do ostatniej książki, wraz z przetłumaczonymi na język hiszpański tekstami, prezentowane były latem tego roku na międzynarodowej wystawie w Mexico City oraz w tamtejszej Bibliotece Narodowej). Obszerny artykuł poświęcił Zespołowi prestiżowy amerykański miesięcznik Dance Research Journal (2008).
Łemkowie liczą, że udział w festiwalu w Iraku pozwoli im zwrócić uwagę opinii publicznej w Polsce i za granicą na ich potrzeby. Pomimo wszechstronnej działalności i niewątpliwych sukcesów, prowadzone przez Zespół „Kyczera” Centrum Kultury Łemkowskiej w Legnicy nie dysponuje ani jednym etatem. Zespół od lat bezskutecznie stara się o środki na remont budynku, w tym na zainstalowanie ogrzewania. Młodzi ludzie, chociaż reprezentują Polskę na najbardziej prestiżowych festiwalach w świecie i organizują największy w Europie festiwal mniejszości narodowych i etnicznych, w zimie ćwiczą w nieogrzewanych pomieszczeniach, w temperaturach spadających poniżej zera stopni.
Jerzy Starzyński
