W tym roku węgierskie miasto Pecz (węg. Pécs / wymawiaj –Pyjcz), znane również jako Pięciokościoły, ma zaszczyt pełnić rolę Europejskiej Stolicy Kultury.
Pecz oddalony o 200 km na południe od Budapesztu to stolica komitatu Baranya. Jest piątym co do wielkości ośrodkiem miejskim Węgier. Żyje w mim 160 tys. mieszkańców.
Pecz usytuowany amfiteatralnie na zielonych stokach gór Mecsek należy do najstarszych i najbardziej egzotycznych miast Węgier. Swoją egzotykę zawdzięcza wybitnej pozycji w czasach rzymskich i tureckich.
Z okresu rzymskiego zachowały się wczesnochrześcijańskie świątynie i malowane grobowce, a z czasów tureckich architektura osmańska, która przetrwała na Węgrzech w nienotowanej skali. Dzięki zapoczątkowanej przez Turków uprawie migdałów i fig , do dziś rosnących w tutejszych parkach i ogrodach , miasto wyróżnia się śródziemnomorską atmosferą , podobnie jak długim , upalnym latem.
Współczesny Pecz zamieszkiwany przez ok. 160 tys. mieszkańców jest na Węgrzech znaczącym ośrodkiem uniwersyteckim i kulturalnym , z trzema uniwersytetami i paroma szkołami wyższymi oraz kilkunastoma atrakcyjnymi muzeami.
„Miasto bez granic” – tak Pecz będzie się prezentować jako Europejska Stolica Kultury. Dzięki swojej skomplikowanej historii, różnorodnemu dziedzictwu kulturowemu i duchowemu , tradycjom swoich mniejszości narodowych jak również położeniu geograficznemu, a także środowisku jest jednym z najatrakcyjniejszych miast węgierskich.
T
ereny dzisiejszego Peczu zamieszkiwane były już od epoki kamienia. W czasach Celtów, tereny te podbili Rzymianie. Wtedy powstał tu pierwszy ośrodek miejski Sopianae, nazwany od celtyckiego sop – „bagno”. W czasach rzymskich Sopianae jako centrum administracyjne prowincji Valeria utrzymywało ścisłe związki z Italią. Z biegiem czasu miejscowi rzemieślnicy wyspecjalizowali się w masowej produkcji antycznych posągów o czym świadczą znaleziska przechowywane w muzeum archeologicznym. W IV w. miejscowość stała się ośrodkiem wczesnochrześcijańskim o czy świadczą grobowce wzorowane na rzymskich oraz fundamenty dwóch kościołów odsłonięte w okolicach dzisiejszej katedry. Po upadku Rzymu miasto nawiedzili Hunowie i Ostrogoci, Longobardowie i Awarowie. W państwie węgierskim stało się siedzibą biskupstwa ustanowionego w 1009 r. przez króla Stefana Świętego.
Do 1780 r. (ze 140-letnią przerwą na panowanie tureckie) decydującą rolę w Peczu odgrywał kler katolicki. Jednym z najwybitniejszych biskupów był słynny propagator renesansu na Węgrzech, znany jako Janus Pannonius, którego imię nosi miejscowy uniwersytet. Pierwszą uczelnię w mieście, a zarazem pierwszy węgierski uniwersytet (czwarty w Europie Środkowej), założył w 1367 r. Ludwik Wielki, ojciec królowej Jadwigi. W 1526 r. miasto zostało zajęte przez Turków na prawie 150 lat, którzy wybudowali meczety, łaźnie, bazary, gospody i mauzolea świętych. Niektóre z tych budowli przetrwały do naszych czasów. Po odejściu Turków Pecz za sprawą Habsburgów z powrotem przeszedł w ręce biskupów. W 1780 r. Maria Teresa ogłosiła go wolnym miastem królewskim. Na początku XIX w. odrodził się tu miejscowy uniwersytet. Czasy C.K. Monarchii były dla Peczu okresem bujnego rozwoju. Wtedy właśnie stworzono podwaliny przemysłu, który zapewnił miastu wysoką pozycję w imperium, a po wojnie, przejęty przez państwo, przyczynił się do jego silnej pozycji gospodarczej. Powstały kopalnie węgla, zakłady tytoniowe Sopianae, słynne zakłady ceramiki dekoracyjnej Zsolnay, fabryka win musujących Littke, wytwórnia organów Angster, browary, zakłady maszynowe i skórzane.
W 1918 r. na mocy konwencji belgradzkiej miasto zostało zaanektowane przez Serbów na 33 miesiące.
Po II wojnie światowej Pecz należał do najważniejszych ośrodków przemysłowych, naukowych i kulturalnych kraju. Do jego rozwoju z pewnością przyczyniło się odkrycie w okolicy złóż rud uranu.
Od połowy marca w Peczu odbywać się będą różnorodne festiwale interdyscyplinarne, pokazy teatralne, wystawy, widowiska plenerowe, koncerty muzyczne pokazujące bogate, wielokulturowe tradycje miasta i jego współczesny wkład w kształtowanie kultury europejskiej.
NEJ
