Część 6: Ano Syros to średniowieczny labirynt na marmurowym wzgórzu
Gdy u stóp wybrzeża w XIX wieku wyrastało eleganckie, neoklasycystyczne Ermoupoli, na szczycie stromego, marmurowego wzgórza od stuleci trwała niewzruszona cytadela. Ano Syros to średniowieczne miasto zaprojektowane jako obronny labirynt chroniący mieszkańców przed najazdami piratów.
Siedziba katolickiego biskupstwa, unikalny w skali Grecji bastion dwureligijności oraz kolebka kultowego greckiego rebetiko (tutejszego odpowiednika bluesa). Odkrywamy niezwykłe walory architektoniczne, krajobrazowe oraz kameralną ofertę noclegową i gastronomiczną tej historycznej osady.
Średniowieczny klimat Syros
Średniowieczne Ano Syros (Górne Syros) góruje nad portem i dolnym miastem, stanowiąc odmienny architektonicznie i historycznie kontrapunkt dla dziewiętnastowiecznej zabudowy Ermupoli. Założone w XIII wieku przez Wenecjan na stromym skalistym wzgórzu, przez stulecia pełniło funkcję samowystarczalnej, ufortyfikowanej osady, w której chronili się mieszkańcy wyspy podczas zagrożenia na morzu.
Spacer po Ano Syros z Mariosem Marakgosem, lokalnym przewodnikiem z agencji Siros Travel sirostravel.gr pozwala dostrzec, jak głęboko architektura i ukształtowanie terenu determinowały codzienne życie społeczności. To przestrzeń, w której jedynym sposobem poruszania się są kamienne, strome schody i wąskie ciągi piesze, odsłaniające na każdym kroku spektakularne panoramy Morza Egejskiego.
Obronny labirynt na marmurowej skale
Układ przestrzenny Ano Syros jest przykładem średniowiecznej architektury obronnej. Domy wznoszono z lokalnego kamienia i marmuru, budując je ciasno obok siebie tak, że ich zewnętrzne środy tworzyły zwarty, nieprzerwany mur obronny. Do wnętrza cytadeli prowadziło zaledwie pięć ufortyfikowanych bram, które zamykano na noc.
Prawdziwy kunszt dawnych inżynierów ujawnia się jednak wewnątrz osady. Ulice zaprojektowano jako skomplikowany, zawiły labirynt. Wąskie przesmyki, zadaszone przejścia pod budynkami, ślepe zaułki oraz niezliczone stopnie miały w razie przełamania bram zewnętrznych zdezorientować najeźdźców i uniemożliwić im szybkie przemieszczanie się. Dzisiaj te same elementy, zamiast budzić niepokój, zachwycają zwiedzających grą światła i cienia oraz autentycznym, kameralnym klimatem.
Siedziba biskupia i tradycja dwureligijności
Na tle prawosławnej w większości Grecji, Syros wyróżnia się wspomnianą dwureligijnością. Wpływy weneckie i francuskie utrwaliły tu silną obecność kościoła rzymskokatolickiego. Ano Syros do dziś pozostaje oficjalną siedzibą katolickiego biskupa diecezji Syros.
Na samym szczycie wzgórza wznosi się ikoniczny punkt orientacyjny – Katedra św. Jerzego. Pierwotna świątynia powstała w tym miejscu już w XIII wieku, a swój obecny, trójnawowy kształt neoklasycystyczny zawdzięcza XIX-wiecznej przebudowie. Wnętrze kryje cenne malowidła, rzeźby oraz prospekt organowy.
W obrębie osady znajdują się również Klasztor Jezuitów z kościołem Matki Boskiej Karmelickiej i Klasztor Kapucynów z kościołem św. Jana (założony w XVII w.).
Co istotne, obecność wspólnoty katolickiej w Ano Syros harmonijnie współistnieje z prawosławną tożsamością reszty wyspy, czyniąc Syros modelowym przykładem pokojowego współistnienia obu tradycji chrześcijańskich.
Kultura, mezedes i kameralny luksus
Trasa spaceru po Ano Syros prowadzi wprost na urokliwy plac „Piazza” – historyczne serce osady. To tutaj tworzył Marcos Vamvakaris, kompozytor i legenda muzyki rebetiko (często określanej mianem greckiego bluesa), który rozsławił swoją rodzinną wyspę w słynnym utworze Frangosyriani. Pamięć o nim pielęgnowana jest w małym Muzeum Marcosa Vamvakarisa oraz na pamiątkowych tablicach wzdłuż tradycyjnych alejek.
Mimo swojego historycznego charakteru, Ano Syros tętni współczesnym, dyskretnym życiem turystycznym. Wzdłuż wąskich uliczek i na tarasach widokowych usytuowane są kameralne taverny. Serwuje się w nich mezedes – małe, tradycyjne dania, regionalne sery z Syros, w tym wyrazisty San Michali oraz pikantny kopanisti, suszoną wędlinę louza, a także dania doprawiane aromatycznymi lokalnymi ziołami i kaparami.
Ze względów konserwatorskich nie ma tu dużych obiektów hotelowych. Oferta opiera się na butikowych apartamentach i odrestaurowanych, tradycyjnych kamiennych domach. Nocleg w Ano Syros to propozycja dla turystów szukających ciszy, unikalnego designu i możliwości obudzenia się w samym sercu średniowiecznej twierdzy.
Walory krajobrazowe i punkty widokowe
Kaskadowe położenie osady na marmurowej skale sprawia, że Ano Syros oferuje jedne z najbardziej spektakularnych punktów widokowych w całym archipelagu Cyklad. Z placu przed Katedrą św. Jerzego rozpościera się 360-stopniowa panorama obejmująca całe Ermoupoli, głęboki błękit Morza Egejskiego oraz sąsiednie wyspy: Tinos, Delos i Renię.
Wizyta w tym miejscu w godzinach popołudniowych i wieczornych pozwala obserwować, jak zachodzące słońce stopniowo zmienia odcienie surowego marmuru, podkreślając arystokratyczny i dostojny charakter stolicy Cyklad.
Zainteresowanych Syros i ofertę turystyczną wyspy zapraszamy do odwiedzenia oficjalnej strony internetowej www.syrosisland.gr oraz www.visitgreece.gr/en/islands/cyclades/syros/. Zobacz także w mediach społecznościowych www.instagram.com/syrosislandgr/ i www.facebook.com/syrosislandgr/.
Autor: Agnieszka Nowak i Leszek Nowak (www.2ba.pl i www.travel2.pl)
