Deglomeracja turystyki – zarówno w czasie i przestrzeni – staje się zjawiskiem coraz bardziej potrzebnym. Sprzyjając zasadom ekorozwoju, część społeczeństwa planuje doroczny wypoczynek poza okresem zwiększonego ruchu turystycznego. Jego nadmierna koncentracja, może być szkodliwa dla naturalnego środowiska, a jednocześnie osłabi ona efekt wypoczynku. Poszukiwane są nowe formy turystyki, a także „nieznane” miejscowości i regiony.
Można mówić także o deglomeracji ruchu turystycznego w obrębie dużych centrów turystyki. Promotorzy berlińskiej turystyki czynią dużo, aby turyści nie odwiedzali jedynie okolic wokół Bramy Brandenburskiej, Wyspy Muzeów, Unter den Linden. Podobnie postępują organizatorzy turystyki innych miast europejskich.
Czy nieznana część miasta, położona nieco dalej od uczęszczanych traktów, może być atrakcyjna także dla turystów? Z pewnością tak, zważywszy przede wszystkim na lokalny koloryt, łatwiejszy do zachowania właśnie w odległych zakamarkach miasta. Polskie przykłady muszą krzepić. Oto krakowski Kazimierz, któremu po okresie zapomnienia przywrócono urodę i atmosferę dawnego miasta, a potem dzielnicy żydowskiej. To także dzielnice Katowic – Nikiszowiec i Giszowiec, o niepospolitej architekturze, miejsca, w których można spotkać się z prawdziwą śląskością (gwara, obyczaje, kulinaria) czy też łódzki Księży Młyn. Promowaniu nieznanych zakątków miast służą święta ulic: Świętego Tomasza i Krupniczej – w Krakowie, Cieszkowskiego w Bydgoszczy, ulicy Francuskiej i Sadyby w Warszawie oraz happeningi na warszawskiej Pradze. Od kilku lat w czerwcu, na warszawskiej ulicy Tarczyńskiej odbywają się „Mironalia” poświęcone pomięci Mirona Białoszewskiego i Edwarda Stachury. Przedstawienia na podwórzach, klatkach i zaułkach, wystawy, pokazy, kiermasze są niewątpliwie (wcale nie lokalnym) produktem turystycznym, angażującym pobliski hotel „Sobieski”, biuro podróży, galerie, sklepy i zakłady usługowe. Nowością tego roku był festyn w Kamienicy Artystycznej – Centrum Młodej Sztuki i w plenerze zabytkowej ulicy Foksal.
Do lokalnych tradycji nawiązują także władze warszawskich dzielnic, które po okresie centralizacji, ponownie mogą promować swoje lokalne atrakcje. Dzielnica Wola opublikowała monografię o tutejszych wiatrakach, które niegdyś ożywiały okolice dzisiejszej ulicy Młynarskiej. Planuje się ponowne ustawienie jednego z wiatraków. Własnymi monografiami i przewodnikami dysponują dzielnice: Białołęka, Bielany, Ochota, Żoliborz, Wawer, Wola, Włochy, a nawet osiedla – Zerzeń i Las. Na atrakcyjność dzielnic – nie tylko dla mieszkańców, ale także dla turystów – wpływają coraz ciekawsze imprezy.
Pomysłów na różne formy deglomeracji turystyki może być bardzo dużo. Ów wysublimowany produkt turystyczny można budować obficie czerpiąc z miejskiego folkloru, wiązać z działalnością znanych osób. Ważne, aby działania te nie były jedynie incydentalne i pozostawiły trwały ślad w mentalności mieszkańców najmniejszych ojczyzn, do których zaliczają się także ulice.
Jan Paweł Piotrowski
