Komisja Europejska i organizacja Europa Nostra ogłosiły dziś listę laureatów tegorocznej nagrody Unii Europejskiej i Europa Nostra w dziedzinie dziedzictwa kulturowego. Spośród 160 nominowanych projektów zgłoszonych przez 30 krajów wybrano 27, które wyróżniono za osiągnięcia w czterech kategoriach: ochrona dziedzictwa kulturowego, badania naukowe, aktywna działalność na rzecz dziedzictwa kulturowego oraz edukacja, szkolenia i kampanie informacyjne.
Niestety, wśród nagrodzonych projektów nie ma przedsięwzięć zgłoszonych przez Polskę.
Uroczystość wręczenia nagród odbędzie się 5 maja w Burgtheater w Wiedniu pod patronatem prezydenta Austrii Heinza Fischera. Nagrody wręczą Androulla Vassiliou, unijna komisarz ds. edukacji, kultury, wielojęzyczności i młodzieży oraz Plácido Domingo, śpiewak operowy i przewodniczący Europa Nostra. Sześć projektów otrzyma nagrodę Grand Prix, w wysokości 10 tys. euro każda, a jeden ze zwycięzców, wyłoniony za pomocą internetowego głosowania zorganizowanego przez Europa Nostra, zostanie uhonorowany nagrodą publiczności. Nagrody są nie tylko wyróżnieniem za wybitne osiągnięcia w działalności na rzecz dziedzictwa kulturowego – ich celem jest również propagowanie wysokich standardów oraz wysokiej klasy umiejętności w dziedzinie konserwacji zabytków.
-Serdecznie gratuluję tegorocznym zwycięzcom i ich zespołom, których pasja i poświęcenie są dla nas inspiracją. Dziedzictwo kulturowe Europy to jeden z naszych najcenniejszych skarbów. Stanowi pomost między przeszłością i teraźniejszością, promuje wzrost gospodarczy, wspiera włączenie społeczne i stanowi o atrakcyjności turystycznej. Wiele z tych wspaniałych dzieł sztuki i ludzkiej pomysłowości, które przez wieki przekazywały piękno, jest jednak coraz bardziej kruchych. Ich przetrwanie zależy od długoterminowych inwestycji w ich zachowanie i utrzymanie. Jestem szczęśliwa, że nagrody w dziedzinie dziedzictwa kulturowego będą nadal wspierane za pośrednictwem naszego nowego programu „Kreatywna Europa”, z którego skorzysta również wiele innych transnarodowych inicjatyw. Dziedzictwo kulturowe nadal będzie korzystać ze znacznych unijnych środków finansowych pochodzących z różnych źródeł, w tym z funduszy regionalnych i środków na programy badawcze – powiedziała Androulla Vassiliou.
-Tegoroczne osiągnięcia wskazują, że nawet w trudnej sytuacji gospodarczej projekty z zakresu dziedzictwa kulturowego mogą zmobilizować utalentowanych, pełnych poświęcenia ludzi oraz uzyskać wsparcie ze źródeł publicznych i prywatnych. Dzięki ich umiejętnościom, zaangażowaniu i szczodrości odrestaurowano liczne obiekty historyczne, co upiększyło i wzbogaciło życie tak wielu osób. Mam nadzieję, że nasza partnerska współpraca z Komisją Europejską będzie coraz ściślejsza, wywierając coraz większy wpływ i przyczyniając się do jeszcze większych osiągnięć Europy w zakresie dziedzictwa kulturowego – dodał Plácido Domingo.
Laureaci nagród w 2014 r. (w porządku alfabetycznym według nazwy państwa)
Kategoria 1 — Ochrona dziedzictwa kulturowego
▪ Muzeum Horty, Bruksela, BELGIA
▪ Dom współpracy: Centrum edukacji w strefie buforowej w Nikozji, CYPR
▪ Biblioteca Bardensis, Barth, NIEMCY
▪ Bazylika Palladiana, Vicenza, WŁOCHY
▪ Teatro Sociale, Bergamo, WŁOCHY
▪ Domy Walserów: Zachowanie architektury wernakularnej w Alagna Valsesia, WŁOCHY
▪ Willa Hovelsrud, wyspa Helgøya, Nes på Hedmarken, NORWEGIA
▪ Historyczna droga linii Torres Vedras, Lizbona, PORTUGALIA
▪ Siedemnastowieczne freski w monastyrze Dragomirna, Suczawa, RUMUNIA
▪ Program „Cellers cooperatius” (spółdzielnia wytwórni win), Katalonia, HISZPANIA
▪ Historyczny pejzaż wiekowych drzew oliwnych w regionie Senii, HISZPANIA
▪ Most romański oraz jego brama, wieża Calahorra i przylegające obszary, Kordoba, HISZPANIA
▪ Abbotsford: Dom Sir Waltera Scotta, Melrose, WIELKA BRYTANIA
Kategoria 2 — Badania naukowe
▪ Architektura romańskich sklepień kolebkowych na Peloponezie, GRECJA
▪ Ogrody pałacowe Transylwanii, Budapeszt, WĘGRY
▪ Van Dyck w Hiszpanii, Madryt, HISZPANIA
Kategoria 3 – Aktywna działalność na rzecz dziedzictwa kulturowego
▪ Stowarzyszenie imienia Gustawa Klimta (Verein Gedenkstätte Gustav Klimt), Wiedeń, AUSTRIA
▪ Stowarzyszenie na rzecz pejzażu regionu Kempen (Vzw Kempens Landschap), Putte, BELGIA
▪ Stowarzyszenie Iubilantes, Como, WŁOCHY
Kategoria 4 — Edukacja, szkolenia i kampanie informacyjne
▪ Regionalne obozy odnowy zabytków „Dziedzictwo kulturowe bez granic”, Tirana, ALBANIA
▪ Przemiana: od zardzewiałego miasta do nowego Miszkolca, WĘGRY
▪ Przypadek Coena, Hoorn, HOLANDIA
▪ Program radiowy „Spotkania z dziedzictwem”, Lizbona, PORTUGALIA
▪ Projekt „Shaping 24”: promocja dziedzictwa w Norwich i Gandawie, WIELKA BRYTANIA i BELGIA
W tej kategorii nagroda „Europa Nostra” przyznawana jest także projektom z dwóch krajów europejskich, które nie uczestniczą w unijnym programie „Kultura” (2007-2013):
▪ Ochrona dziedzictwa kulturowego – Komnaty agatowe, Puszkin, Petersburg, ROSJA
▪ Ochrona dziedzictwa kulturowego – parowce Belle Époque na Jeziorze Genewskim, Lozanna, SZWAJCARIA
▪ Badania naukowe – architektura sakralna 7. wieku na Południowym Kaukazie, Moskwa, ROSJA
Tegoroczni zwycięzcy nagrody Unii Europejskiej i Europa Nostra w dziedzinie dziedzictwa kulturowego dołączają do 360 laureatów uhonorowanych tą nagrodą przez Komisję Europejską i Europa Nostra od 2002 r. Specjalistyczne jury złożone z niezależnych ekspertów z całej Europy ocenia zgłoszone projekty w czterech kategoriach – ochrony dziedzictwa, badań naukowych, aktywnej działalności na rzecz dziedzictwa kulturowego oraz edukacji, szkoleń i kampanii informacyjnych. Wszyscy laureaci otrzymują pamiątkowe tablice lub trofea. Sześciu zwycięzców Grand Prix dostaje ponadto nagrodę pieniężną w wysokości 10 tys. euro.
Nagrody są finansowane z unijnego programu „Kultura” w ramach którego w latach 2007-2013 przeznaczono prawie 40 mln euro na współfinansowanie projektów związanych z dziedzictwem kulturowym. Wsparcie na ten cel pochodzi także z innych programów UE: w tym samym okresie z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego przeznaczono 6 mld euro na ochronę i zachowanie dziedzictwa kulturowego, rozwój infrastruktury związanej z kulturą i współfinansowanie usług w zakresie kultury, takich jak szkolenia zawodowe i kształcenie w dziedzinie sztuki i dziedzictwa kulturowego. Od 1998 r. przyznano ponadto 150 mln euro za pośrednictwem unijnych programów ramowych w dziedzinie badań i rozwoju technologicznego. Z nowego programu „Kreatywna Europa” dysponującego budżetem wynoszącym prawie 1,5 mld euro na okres następnych siedmiu lat (9% więcej w porównaniu z poprzednim poziomem) nadal wspierane będą projekty współpracy transnarodowej w zakresie dziedzictwa kulturowego.
Dziedzictwo kulturowe, będące wartością samą w sobie, przyczynia się w istotny sposób do wzrostu gospodarczego i tworzenia nowych miejsc pracy. Na jego ochronę podmioty publiczne i prywatne wydają rocznie około 5 mld euro. Z danych opublikowanych przez Organizację Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) wynika, że 40% światowej turystyki ma związek z kulturą Dziedzictwo kulturowe jest również kluczowym czynnikiem zrównoważonego rozwoju i spójności społecznej.
Europa Nostra – głos dziedzictwa kulturowego w Europie – jest przybierającym na znaczeniu ruchem obywatelskim na rzecz ochrony europejskiego dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego. Europa Nostra posiada rozległą sieć członków (organizacji i osób prywatnych), członków stowarzyszonych i partnerów w całej Europie, stając się w ten sposób silnym lobby na rzecz dziedzictwa kulturowego. Prowadzi również kampanie na rzecz ratowania zagrożonych europejskich zabytków, obiektów i pejzaży. W 2013 r. Europa Nostra obchodziła 50 lat istnienia.
Tegoroczna uroczystość przyznania nagród w Wiedniu jest częścią dorocznego Kongresu europejskiego dziedzictwa, który odbędzie się pod patronatem prezydenta Austrii Heinza Fischera. Wśród partnerów tegorocznego Kongresu znajdują się: Komisja Europejska, przedstawicielstwo Komisji w Austrii, Federalne Ministerstwo Kultury i Sztuki Austrii, Fundacja Księcia Liechtensteinu (Stiftung Fürst Liechtenstein), Fundacja ERSTE (ERSTE Stiftung) oraz austriacki krajowy nadawca publiczny ORF.
JEN
