W dniu 31 października 2006 r. zakończył się pierwszy etap rewitalizacji Bielskiej Starówki, która jest wizytówką miasta. Miejsce, gdzie kiedyś kumulowało się życie i serce Bielska ulegało degradacji, tak pod względem infrastruktury, jak i społecznym.
W 1998 r. zawaliła się kamienica w zachodniej pierzei, co ostatecznie spowodowało dalszą degradację dzielnicy. W końcu po latach zastoju, zdołano odbudować zawaloną kamienicę oraz dwie inne, tak że aktualnie duża część pierzei zachodniej (Rynek 4,5,6) prezentuje się bardzo okazale. Dodatkowo rewaloryzację przeszły stylowe podcienia w całej pierzei, co sprawia, iż nadaje to niepowtarzalny klimat temu miejscu. Wymienione zostały zniszczone sieci kanalizacji sanitarnej, deszczowej, położono nowe sieci gazowe, energetyczne, teletechniczne, cieplne. Całkowitej modernizacji uległa Płyta Rynku, która została gruntownie odnowiona. W miejsce starej nawierzchni położono nowe płyty bazaltowe i granitowe. Podczas robót ziemnych położono ok. 700 m nowej sieci wodociągowej, 700 m sieci kanalizacyjnej, 400 m kanalizacji deszczowej, 1000 m przewodów energetycznych, 600 m sieci teletechnicznej, 350 m sieci cieplnej i 350 m gazociągu.
Na bielski Rynek wróciła studnia z rzeźbą Neptuna, oraz fontanna, które były elementami historycznego zagospodarowania Rynku. W centralnej części Płyty Rynku stoi zrekonstruowany pomnik Św. Jana Nepomucena. Ponadto odsłonięta została waga solna, a całości dopełniają stylowe elementy małej architektury, co sprawia, iż miejsce to po renowacji jest piękną wizytówką miasta.
Kamienna studia rynkowa odkryta została podczas badań archeologicznych w 1997 r. Powstała w XVII w. Zasypano ją w XIX w. Była to studnia głębinowa, zaopatrująca w wodę mieszkańców, jak i przyjezdnych na bielskie targi i jarmarki. Obok studni, od południowej strony znajduje się podziemny, sklepiony zbiornik na wodę z przełomu XVII i XIX w. W trakcie badań prowadzonych w centralnej części płyty Rynku odkryto prawdopodobnie relikty najstarszego średniowiecznego Ratusza Bielska.
Figury Neptunów i Trytonów umieszczano w basenach fontann i studni miejskich w dobie baroku i rokoka prawie we wszystkich krajach Europy. Rzeźba Neptuna prawdopodobnie pochodzi z II poł. XVIII w., a cechy warsztatowe wskazują, że autorem rzeźby może być Wacław Donay (1744-1796), autor figury Trytona na Rynku w Skoczowie i św. Floriana na studni w Cieszynie.
Jan z Pomuk, zwany Janem Nepomucenem był oficjałem sądu arcybiskupa i wikariuszem praskim. W roku 1393 za odmowę ujawnienia tajemnicy spowiedzi królowej Zofii został skazany przez króla czeskiego Wacława IV na śmierć. Wyrok wykonano zrzucając go z praskiego mostu do Wełtawy. W 1729 r. został kanonizowany i stał się patronem mostów, przepraw, opiekunem życia rodzinnego, dobrej spowiedzi, sławy i honoru. Pierwsza wzmianka o figurze św. Jana Nepomucena na bielskim rynku pochodzi z 1848 r. i jest widoczna na fotografiach z końca XIX i początków XX wieku. W latach 30-tych XX w. przeniesiona została do kościoła parafialnego św. Mikołaja w Bielsku.
Pozostałości budynku wagi miejskiej odkryte zostały w trakcie badań archeologicznych w 1996 r. Budynek wzniesiono w XVII w., a rozebrano początkiem XIX w. Na rycinie z 1801 r. budowla przestawiona została jako budynek parterowy z dwuspadowym dachem. W końcu XVII w. znajdowała się w nim waga miejska oraz mieszkanie zarządzającego nią „ważnika”. Tutaj ważono towary przywożone na rynek, a opłaty zasilały budżet miasta.
Realizację projektu pod nazwą „Rewitalizacja Bielskiej Starówki” rozpoczęto 14 czerwca 2005 r. Całkowita wartość wyniosła prawie 11,5 mln zł, w tym dofinansowanie z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego wyniosło 6.380 tys. zł. Projekt „Nowa Starówka – Nowe Szanse” został uznany za najlepszy w województwie śląskim.
Na bielskim Rynku dalej trwają prace przy rewitalizacji kolejnych, pięknych mieszczańskich kamienic.
Tekst: Piotr Gibiec Zdjęcia: Jacek Kachel
