CELLE – celem

Podróżnych udających się na północ Niemiec zachęcamy do odwiedzenia Celle,  miasta położonego nad rzeką Aller, 50 km od Hanoweru. Jego główną atrakcją jest zabytkowa Starówka z największym w Europie kompleksem urbanistycznym, liczącym ponad 500 odnowionych domów szachulcowych (pruski mur), ogrzewanych zimą gazem łupkowym, wydobywanym przez Amerykanów w okolicach miasta. 

Najstarszy z domów pochodzi z 1526 r., a tylko o kilka lat młodszy tzw. „Hoppenerhaus” z 1532 r. jest uznawany za prawdziwe arcydzieło, na co zasłużył dzięki sześciopiętrowej, solidnej konstrukcji i pięknym zdobieniom ściennym. Wykusze, portale, kolumny, fryzy, ozdobne elementy drewniane (elewacje, bramy, drzwi) o motywach roślinnych i mitologicznych to elementy tych „bajkowych” kamienic.
Układ urbanistyczny Celle zachował się z czasów panowania księcia Otto Srogiego, założyciela (1292 r.). Przez kilka wieków miasto otoczone było murami i fosami. Prowadziły do niego trzy bramy, zburzone ok. 1790 r.

Zabytkowe domy są zamieszkałe, w niektórych mieszczą się nieduże hoteliki, w wielu – kawiarnie, restauracje, sklepy. Dobry adres dla turystów to delikatesy „Huth’s Kaffee & Feinkost”, otwarte w 1851 r. Oferują 100 gatunków herbaty, 20 rodzajów codziennie świeżo palonej kawy i wspaniałe słodycze. W sklepach alkoholowych „Vom Fass” („Z beczki”) i „Der Zapfhahn” („Kurek”) klienci mogą wybierać w dużym asortymencie trunków, nalewanych do ciekawie zaprojektowanych karafek.
W przestrzeń starego miasta zostały wkomponowane rzeźby znanych współczesnych artystów, wprowadzając nową symbolikę. I tak przechadzając się szerokimi chodnikami na pewno zwrócimy uwagę na prace wykonane przez francuskiego rzeźbiarza – Jeana Ipoustéguy (1920-2006). Do refleksji skłaniają m.in. dzieła – „Lektura”, przedstawiające zaczytaną dziewczynę i „Człowieka przekraczającego bramę” (nawiązanie do przeprawy się przez mitologiczną rzekę Styks).

Z szachulcowej zabudowy na rynku odróżnia się trzynawowy gotycki kościół pw. Św. Marii, poświęcony w 1308 r. Codziennie o godz. 9.30 i 17.30 z jego wieży, o wys. 74,5 m, trębacz gra chorał.

 
Obok znajduje się „Stary Ratusz”, którego gotyckie sklepienie krzyżowo-żebrowe wznosi się ponad ratuszową piwnicą „Ratskeller”, mieszczącą restaurację. Pierwsza wzmianka o niej pojawiła się już w 1378 r. Zabytkowe wnętrza oddają atmosferę przeszłości, a proponowane menu jest bardzo wykwintne, znajdziemy w nim: jagnięcinę, dziczyznę, dania ze szparagów i kurek. Najsłynniejszą miejscową potrawą jest zupa krem pn. „Celler pęczek ziół”. Według receptury do jej przyrządzenia trzeba użyć ośmiu konkretnych ziół (w tym czosnek niedźwiedzi). Podana po raz pierwszy na Expo 2000 w Hanoverze zapoczątkowała produkcję innych specjałów kulinarnych opartych smakowo na owych 8 ziołach. Dania te można skosztować w wielu tutejszych restauracjach.

Stąd szybko udamy się do „Nowego Ratusza”, pełniącego wcześniej funkcję koszar. Świetnie zachowana neogotycka budowla powstała w 1873 r. na potrzeby dwóch batalionów regimentu hanowerskiej piechoty i należała do największych w Cesarstwie Niemieckim. Liczyła 300 pomieszczeń, w których mogło mieszkać 1200 żołnierzy. Po II wojnie światowej stacjonowało tu wojsko brytyjskie, a od 1999 r. budynek służy administracji miasta.

Przez pięknie utrzymany park przechodzimy do kolejnego „skarbu” Celle. Jest nim zamek książęcy „Das Celler Schloss”, najstarsza budowla miasta, wspominana w dokumentach już w 1318 r. Od tego czasu skromny obiekt został przebudowany w czteronawowy zamek, początkowo z elementami renesansu, potem baroku, który zachował się do dzisiaj. Wyposażenie komnat, wartościowa kolekcja obrazów i eksponatów to historia właścicieli zamku. Od XIV wieku do 1705 r. był on rezydencją książąt Welfen Braunschweig-Lüneburg, a w XIX wieku pełnił funkcję letniej siedziby króla Hanoweru. Obecnie w budowli funkcjonuje muzeum, w skład którego wchodzą: średniowieczny zamek, sala rycerska, barokowe komnaty, kuchnia, renesansowa kaplica, uznana za największy zabytek tego stylu w północnych Niemczech. Mieści się tu również najstarszy teatr barokowy w Europie, założony w 1617 r. Nadal pełni on swoją funkcję pod nazwą „Teatr Zamkowy”.
Z budowlą wiąże się wiele poruszających historii, szczególnie żyjących tu kobiet. Na wspomnienie zasługuje przybyła z Francji księżniczka Eleonore d’Olbreuse. Od niej wywodzi się wielu panujących na europejskich tronach.

To autentycznie historyczne miasto odważnie wprowadza do „starej tkanki” nowoczesne projekty, doskonale łącząc tradycję ze współczesnością. Przykładem jest „Kunstmuseum Celle” („Muzeum Sztuki”). Jest to pierwsze na świecie muzeum czynne całą dobę. Prezentuje swoje zbiory, zarówno w dzień jak i w nocy – możliwość taką dają szklane fasady podświetlane w foyer. Instalacje świetlno-dźwiękowe zacierają granice między sztuką i przestrzenią, między budynkiem i otaczającym go miastem.

Po przyjeździe do Celle czeka nas wiele innych atrakcji: kolejne placówki muzealne, centrum orchidei, przejażdżki po rzece Aller statkiem, kajakiem, a nawet gondolą. Corocznie odbywa się w mieście kilka dużych wydarzeń: Święto Starówki (lipiec), Jarmark Wina (lipiec/sierpień), Parada Ogierów – wielki festyn hippiczny (wrzesień/październik), Jarmark Bożonarodzeniowy (listopad/grudzień).  

Maria Fudała
fot. Anna Tyrakowska

www.celle.de, www.region-celle.de