Spacerując po lesie można usłyszeć tylko szelest liści na drzewach, poczuć świeży powiew powietrza, ale rzadko gdzie można dostrzec ślady leśnych tubylców. Coraz częściej przy drogach można spotkać zabite sarny, rozjechane wiewiórki i jeże. W państwowych lasach organizowane są nagonki, zwierzęta łapane są we wnyki. Tylko czy zdajemy sobie sprawę z tego, jak wiele zwierząt zagrożonych jest wyginięciem w Polsce? Raczej nie.
Gatunki mogą być zagrożone wyginięciem z dwóch podstawowych powodów: z przyczyn naturalnych oraz poprzez działalność człowieka. Obecnie to najczęściej ludzie przyczyniają się do wymierania wielu gatunków zwierząt na terenie Polski. Wiele krajów, aby zapobiec takim zachowaniom, wprowadziło prawo chroniące zagrożone gatunki zwierząt.
Jakie są główne przyczyny zagrożenia gatunków? Po pierwsze zmniejsza się naturalne siedliska. Przykładami są miedzy innymi wylesianie, wypalanie terenów, osuszanie bagien. Po drugie przyczynami zagrażającymi życiu wielu gatunków zwierząt są zanieczyszczenia chemiczne. Wiele gatunków umiera z powodu zatruć pokarmowych. Należy ściśle monitorować takie sytuacje i zapobiegać im na wszystkie możliwe sposoby.
W Polsce wprowadzony został rejestr zagrożonych gatunków- Polska Czerwona Księga Zwierząt. Zawiera ona listę ginących gatunków zwierząt z dokładnymi opisami oraz mapami ich rozmieszczenia na terenie RP. Zawarte są w niej również informacje dotyczące stopnia zagrożenia poszczególnych gatunków, rzadkość ich występowania, sposoby możliwej ochrony tych zwierząt. Do najbardziej zagrożonych polskich zwierząt należy żółw błotny, kozica tatrzańska i sokół wędrowny.
Żółw błotny (Emys orbicularis) – jedyny rodzimy gatunek żółwia żyjący w Polsce. Żyje on 120 lat. Jest to bardzo rzadki gatunek, pod ochroną od 1935 roku. Znajduje się w Polskiej Czerwonej Księdze Zwierząt w kategorii bardzo dużego zagrożenia wyginięciem. Aby utrzymać populację tego gada, stosuje się w Polsce akcje sztucznego wylęgu, pochowania oraz wypuszczenia do środowiska naturalnego.
Kozica tatrzańska (Rupicapra rupicapra tatrica) – występuje wyłącznie w Tatrach. Nie jest to typowa kozica, a odmiana europejskiej antylopy. Jest to gatunek szczególnie zagrożony wyginięciem. Ich liczba zatrważająco szybko spada. W 2000 roku było ich tylko 288 ( po obu stronach granicy). W 2001 roku już tylko 228 sztuk. Odnotowano oczywiście tendencję wzrostową w 2002 roku, ale to tylko nie znaczny wzrost w stosunku do tego ile ich umiera. Jedną z przyczyn wyginięcia tego gatunku jest zakłócanie spokoju tych zwierząt przez turystów.
Sokół wędrowny (Falco peregrinus) – przeważnie gnieździ się wśród nadmorskich skał, na wyżynach i w górach. W Polsce stał się już rzadkością, między innymi przez kłusownictwo, nie miał szans na rozmnażanie się przez działalność człowieka. Ten ptak żywił się również pokarmem skażonym pestycydami, co przyczyniło się do zmniejszenia się ilości młodych.
W Polsce żyje wiele tysięcy gatunków zwierząt bezkręgowych oraz ok. 600 gatunków kręgowców. Wiele z nich zagrożonych jest zupełnym zniknięciem. Według statystyk aż 10 %
narażonych jest na wyginięcie! To bardzo dużo, dlatego cały czas staramy się zmniejszać te zatrważające wyniki.
Ogromnym zainteresowaniem cieszy się wędkarstwo, a właściwie to chyba wodne kłusownictwo. To także powoduje, że w Polskich zbiornikach wodnych spada szybko liczba ryb. Wiele gatunków jest pod sezonową ochroną, ale na liście są też ryby objęte całoroczną ścisłą ochroną. Należna do nich:
- jesiotr zachodni,
- iglicznia bałtycka,
śliz, - pocierniec,
piskorz, - strzelba przekopowa,
aloza, - kiełb białopłetwy.
Należy także wymienić grupę płazów. W Polsce obecnie żyje ich 16 gatunków. I wszystkie są pod ochroną ( oprócz żaby zielonej). Nie należy pomijać żadnej z grupy zagrożonych gatunków. Ważne są i te duże i te małe. Każde z nich ma przecież przypisaną jakąś rolę w środowisku naturalnym.
Wiele gatunków oczywiście nie przeżyłoby bez pomocy człowieka, daltego bardzo ważne jest pielęgnowanie zagrożonych zwierząt. Jedna ze studentek II roku ochrony zasobów leśnych i środowiska na Uniwersytecie Przyrodniczym w Lublinie, komentuje obecną sytuację- „ Jest bardzo wiele zagrożonych gatunków zwierząt w Polsce, a wielu ludzi nie zdaje sobie nawet z tego sprawy. To przykre. Każdy człowiek ma obowiązek dbać o gatunki zwierząt, które są pod ścisłą ochroną, czy te które pozostały w małych ilościach w naszym kraju. To nie jest tylko sprawa ekologów. Mieszkamy w różnych terenach, bliżej lub dalej rezerawtów, parków, itd., ale naszym obowiązkiem jest zapewnienie zagrożonym gatunkom specjalnych warunków, które nie będą powodowały dalszch strat w polskiej faunie.”
Podsumowując, i w Polsce i na świecie coś się rodzi i umiera. Wiele zagrożeń życia zwierząt spowodowanych jest działanością człowieka, który nieroztropnie zajmuje się przemianą środowiska naturalnego, nie bierze pod uwagę w jakich warunkach normalnie żyją zwierzęta. Tego wszystkiego można uniknąć, stosując przemyślane rozwiązania takich zmian. Wiele żyć uzależnionych jest od ludzi, którzy muszą pomagać sztucznie rozmnażać się niektórym gatunkom. Należy pamiętać także o tym, by nie zakłocać spokoju w jakim normalnie żyją zwierzęta. Być może w ten sposób choć część tych zagrożonych zwierząt będzie miała szanś przeżyć kilka kolejnych lat, a może i nawet powiększyć swój gatunek bez ingeracji rąk ludzkich.
Paulina Tarnowiecka
