Niezwykłe odkrycie
Najsłynniejszą galerią prehistorycznego malarstwa jest bez wątpienia jaskinia Lascaux we francuskim departamencie Dorgone. Malowidła, które datuje się na 17 tys. lat znajdują się w mierzącej 100 metrów długości i składającej się z komnat oraz korytarzy jaskini. Przypadkowo odkryło ją czterech chłopców jesienią 1940 roku, podczas spaceru z psem. Dla zwiedzających udostępniono ją 8 lat później. Rysunki na jej ścianach były bardzo dobrze zachowane, co było spowodowane zasypaniem jaskini przed tysiącami lat i faktem, że nikt jej nie odwiedzał aż do 1940 roku. Dopiero odkrycie na początku II wojny światowej pozwoliło szerokim masom zwiedzających podziwiać niezwykłość talentu ludzi prehistorycznych. Tysiące turystów, którzy pragnęli obejrzeć tę wyjątkową galerię oraz wpływ ciepłego, wydychanego przez nich powietrza i bakterii, spowodowały, że malowidła zaczęły niszczeć. W efekcie w 1963 roku jaskinię zamknięto dla zwiedzających, proponując im w zamian rekonstrukcję w starym i opuszczonym kamieniołomie, kilkaset metrów od oryginału. Nazwano go Lascaux 2. Miłośnicy sztuki prehistorycznej musieli obejść się smakiem, gdyż dostęp do prawdziwych malowideł został zamknięty. Niemniej jednak zwiedzających są miliony i przybywają oni z całego świata do Akwitanii. Przy pomocy przewodnika wędrują po niezwykłej jaskini.
Dzieła artystów
Lascaux jest bogata w ponad 150 fresków i około 1500 rysunków. Są to wytwory kultury magdaleńskiej, której początek dało podobne odkrycie w jaskini La Madeleine. Ich sztuka jest sztuką jaskiń- malowanie na ścianach podziemnych komnat odbywa się w półmroku, jedynie światło pochodni rozświetla ciemność. W takiej scenerii powstają arcydzieła sztuki, bo tak należy nazywać malowidła. Wiele z nich powstawało latami, co możemy zaobserwować oglądając je – widoczny jest postęp – od mniejszych rysunków, do dużych i bardziej skomplikowanych, przy których zastosowano skomplikowane technik malowania.
Freski i rysunki przedstawiają głównie zwierzęta, a człowiek nie jest w nich prawie obecny. Ich twórcy wierzyli w siły przyrody, która ich otaczała. Czerpali z jej darów – mięso i skóry ze zwierząt oraz owoce i wodę. Podziwiali potęgę natury, która ogrzewała ich ogniem zdobytym po uderzeniu pioruna, a swoje obserwacje utrwalali na skalnych ścianach. Wśród nich odnajdujemy m.in. konie, żubry, walczące jelenie, nosorożce i koty. Są także sceny z polowania. Towarzyszą im symbole związane z płcią, ale same jednostki są ledwo naszkicowane, a ich twarze karykaturalne. Męskie symbole płciowe to rogi, pałki i kolce obecne przy polujących myśliwych, a do żeńskich należą kraty, owale i trójkąty.
Ludzie tworzący w Lascaux wyznawali kult płodności, a sama jaskinia była prawdopodobnie świątynią, do której dostęp nie był powszechny.
Lascaux zachwyca różnorodnością malowideł oraz długością i ogromną przestrzenią ukrytą pod ziemią. Każda komnata wyróżnia się czymś niezwykłym, a do najefektowniejszych należy Sala Byków.
Techniki artystyczne i kultura magdaleńska
Twórcy malowideł z Lascaux żyli w epoce górnego paleolitu (kamienia łupanego) i posługiwali się narzędziami z kości. Głównym źródłem ich pożywienia było łowiectwo. Mieszali z namiotach ze skór i jaskiniach, w surowym klimacie szczytowego zlodowacenia. Madgaleńczycy zdobią nie tylko skalne ściany jaskiń, upiększają także swoje narzędzia, broń i elementy stroju. Rzeźbią kamienne figurki kobiet oraz kamienne tabliczki. Wykorzystują do tego wiele technik, kują w skale, wygładzają kamienie, ugniatają glinę- tworzą płaskorzeźby. Używają barwników naturalnych, głównie ochry, którą rozprowadzają palcami lub prowizorycznymi pędzelkami.
Kultura magdaleńska jest kulturą lokalną, nie wykracza ona poza południowo-zachodnią Francję. Jest jednak częścią szeroko rozumianej kultury franko-kantabryjskiej, rozciągającej się od północnej Hiszpanii do Akwitanii w południowo-zachodniej Francji. Jej najbardziej znane jej punkty znajdują się w Lascaux, Ariege, Lot i Altamira.
Lascaux jest bez wątpienia jednym z cudów sztuki europejskiej, który od wielu lat fascynuje historyków i geologów, a także turystów z całego świata. Mimo, że oryginalna jaskinia jest zamknięta dla zwiedzających, to możemy podziwiać jej rekonstrukcję.
Bartłomiej Wiśniewski
