Jak wygląda miasto, gdy nie można go zobaczyć? O czym śnią niewidomi, jaki jest ich stosunek do sztuk wizualnych i co się "widzi" gdy się nic nie widzi?
Niewidzialna mapa Wrocławia jest przewodnikiem po Wrocławiu. Przewodnikiem specyficznym, bo stworzonym przez ludzi, którzy nigdy nie widzieli miasta, w którym mieszkają. Jego realizacja polegała na wspólnym odwiedzaniu i dokumentowaniu miejsc, które dla osób niewidzących mają wyjątkowe znaczenie. Efektem tej współpracy jest katalog 31 miejsc ukazanych za pomocą fotografii, opisu i dźwięku. W trakcie pracy nad projektem, Niewidzialna mapa Wrocławia została poszerzona o dokumentację rozmów z jej twórcami. Dokumentacja stanowi drugą część książki. Trzecią i ostatnią częścią Mapy są dźwięki miejsc opisanych w przewodniku. Wszystkie nagrania zostały zrealizowane w październiku i listopadzie 2006 roku i można ich posłuchać z dołączonej do książki – płyty CD.
Projekt Niewidzialna Mapa niekoniecznie mówi o równych szansach dla osób niewidzących. Mówi natomiast wiele o tym, jak zdeterminowani percepcyjnie i mentalnie jesteśmy przez zmysł wzroku. Czy wszyscy jesteśmy członkami społeczeństwa spektaklu? Przewodnik opracowany dzięki spotkaniom i rozmowom z niewidomymi daje osobom uzależnionym od wizualnego przekazu możliwość przeżycia emocjonującej przygody intelektualnej w zupełnie obcym, choć własnym mieście.
Celem projektu Niewidzialna Mapa było stworzenie przewodnika po Wrocławiu. Osoby biorące udział w jego tworzeniu są niewidome lub ociemniałe. W ten sposób powstała Niewidzialna Mapa – pierwszy przewodnik, w którym po mieście oprowadzają osoby, które nigdy go nie widziały.
Efektem dwuletniej współpracy pomiędzy Ośrodkiem Postaw Twórczych i niewidzącymi mieszkańcami Wrocławia, jest katalog 31 miejsc, których wybór podyktowały czynniki poza-wizualne. Każde z miejsc zostało sfotografowane na podstawie historii opowiedzianej przez oprowadzającego. Docieranie do obrazu, jaki znalazł się na fotografiach, było możliwe dzięki ścisłej współpracy z niewidzącymi. Jednak odpowiedzialność za to, co ostatecznie zostało utrwalone na negatywach, z oczywistych powodów spoczywa na ich wykonawcy – Karolu Krukowskim.
Do każdej fotografii dołączony jest opis (w czarno-druku i brajlu) uzasadniający wybór miejsca oraz jego zapis dźwiękowy.
W trakcie realizacji projektu Maciej Bączyk, inicjator i koordynator projektu, zarejestrował ponad 40 godzin rozmów z osobami niewidomymi i ociemniałymi. Dzięki temu przewodnik został rozszerzony o obszerną dokumentację, która udziela odpowiedzi na pytania m.in. o to, jak śnią niewidomi, jaki jest ich stosunek do obrazów i do metafor wizualnych dominujących w języku a wreszcie do samej sztuki.
Na dołączonej do przewodnika płycie CD znajdą się zapisy dźwiękowe sfotografowanych miejsc oraz plik z tekstami zawartymi w książce. Wszystkie teksty w książce będą przetłumaczone na język angielski i niemiecki.
W dniu 16 kwietnia, w księgarni „Czuły Barbarzyńca” w Warszawie odbyło się spotkanie autorów projektu z czytelnikami i dziennikarzami. Była to próba pokazania, przybliżenia nam – widzącym, miejsc mniej lub bardziej znanych za pomocą dźwięku, zapachu, dotyku: Rynku wrocławskiego – jego gwaru zmieniającego się w ciągu dnia, Partynic – toru wyścigów konnych z odgłosami gonitwy; Placu Dominikańskiego – z hałasem przejeżdżających samochodów, zgrzytem skręcających tramwajów, z rozległymi przejściami dla pieszych (zbyt niebezpiecznymi dla niewidzących); ZOO z wybiegiem dla pawianów masajskich – najbardziej „gadatliwych” małp; ścieżki spacerowe wzdłuż Odry i kanałów – gdzie odgłosy przyrody nie zagłusza cywilizacja.
Wywiady z niewidzącymi bohaterami książki to… zaproszenie do świata bez luster i monitorów, próba zdefiniowania koloru, przestrzeni. Autorzy pomysłu zebrali fascynujący materiał, który pozwala nam – zweryfikować świat ludzi widzących i wzbogacić go o doznania, których często nie potrafimy docenić.
Koncepcja i opracowanie: Maciej Bączyk
Fotografie: Karol Krukowski
Redakcja: Tadeusz Kuligowski
Tłumaczenie na język niemiecki: Hanna Wypijewska-Kochems, Aleksandra Kwaśnik
Tłumaczenie na język angielski: Aleksandra Jachimowicz, Justyna Śliwka
Projekt został dofinansowany przez Gminę Wrocław
Wydawca:
Ośrodek Postaw Twórczych
ul. Działkowa 15, 50-538 Wrocław
tel. +48 71 36 42 765
www.opt-art.net
Marek Bączyk na spotkaniu w "Czułym Barbarzyńcy".
