Olsztyn – największe miasto na Warmii i Mazurach, stolica tego regionu, duży ośrodek przemysłu oraz nauki i kultury. Miasto słynie również dzięki znakomitym sportowcom, przede wszystkim żużlowcom i pilotom z miejscowego aeroklubu. Latem odbywa się tu mnóstwo imprez kulturalnych w ramach Olsztyńskiego Lata Artystycznego.Zaczątkiem miasta był gotycki zamek kapituły warmińskiej, usytuowany na wzniesieniu oblanym wodami Łyny. Zbudowano go w drugiej połowie XIV wieku. Jest to niewielkie założenie na rzucie czworoboku ze skrzydłem mieszkalnym od północy, gospodarczym od południa i późnobarokowym pałacem dobudowanym w latach 1756-1758 od wschodu. Szczególnie pięknym pomieszczeniem jest refektarz przykryty skomplikowanym sklepieniem kryształowym. W krużganku na ścianie zachował się wykres równonocy, najprawdopodobniej sporządzony przez Mikołaja Kopernika, który prowadził tu obserwacje astronomiczne podczas pełnienia funkcji administratora kapituły w Olsztynie w latach 1516-1519 i 1520-1521. Obecnie w zamku ma siedzibę Muzeum Warmii i Mazur.
System obronny zamku sprzężony był z murami miasta założonego po 1353 roku po drugiej stronie fosy. W fosie znajduje się obecnie amfiteatr, w którym latem odbywają się koncerty. Tuż obok grobli prowadzącej do zamku ocalał maleńki neogotycki kościół ewangelicki z lat 1876-1877.
Starówka olsztyńska jest niezwykle malownicza, leży bowiem na opadającym zboczu. Zachowały się fragmenty murów miejskich z Bramą Wysoką. Sympatyczny ryneczek otaczają kamieniczki powstałe podczas powojennej odbudowy, ale kryjące często zabytkowe piwnice. Mieszczą się w nich bary, restauracje i kawiarnie. Pośrodku rynku wznosi się barokowy ratusz, któremu dobudowano w latach 1927-1929 skrzydła.
Ważnym zabytkiem miasta jest również gotycka katedra św. Jakuba. Zbudowano ją zapewne w latach 1380-1445, ale niezwykłe sklepienia sieciowe i kryształowe powstały dopiero na początku XVI wieku.
Marlena Wojtalik
