To nie była zwykła konferencja prasowa. W czwartek, 14 maja, wnętrza hotelu Renaissance Airport Hotel wypełniły się zapachami tradycyjnej kuchni i dźwiękami śląskiego folkloru.
Śląska Organizacja Turystyczna wraz z Polską Organizacją Turystyczną udowodniły, że droga do serca turysty wiedzie przez żołądek, prezentując projekt „Śląskie Smaki” jako kulinarną wizytówkę regionu.
Podczas spotkania głos zabrali przedstawiciele kluczowych instytucji odpowiedzialnych za polską turystykę. Magdalena Krucz, Prezes Polskiej Organizacji Turystycznej, podkreśliła, że kulinaria są dziś jednym z najsilniejszych narzędzi budowania marki regionów i całego kraju. O ewolucji projektu mówiła z kolei Agnieszka Sikorska, Dyrektor Śląskiej Organizacji Turystycznej, która przedstawiła drogę, jaką przeszły „Śląskie Smaki” – od lokalnego festiwalu po profesjonalny szlak tematyczny, będący dziś wzorem dla innych województw.
W trakcie wydarzenia wystąpił również Ireneusz Raś, Sekretarz Stanu w Ministerstwie Sportu i Turystyki, wskazując na ogromny potencjał turystyki gastronomicznej w kontekście gospodarczego rozwoju Polski.
Kulinarna podróż przez region
Prawdziwym magnesem dla zgromadzonych gości i dziennikarzy był Remigiusz Rączka. Znany promotor śląskiej kuchni w barwny sposób opowiadał o specyfice lokalnych dań, udowadniając, że za każdym przepisem stoi unikalna historia i jakość produktu. Jego opowieści towarzyszyła wyjątkowa degustacja przygotowana przez restauracje zrzeszone na Śląskim Szlaku Kulinarnym:
- Złoty Groń z Istebnej zaserwował wykwintną przystawkę – śledzia na tatarczuchu.
- Chata Olimpijczyka Jasia i Helenki z Wisły zaprezentowała wyrazistą kapuśnicę.
- Restauracja Zacisze z Pszczyny-Brzeźców podała koronę śląskich dań: roladę wołową z kluskami śląskimi i modrą kapustą.
- Restauracja Szyb Maciej z Zabrza poczęstowała oryginalnym śląskim deserem – szpajzą, największą niespodzianką kulinarną wydarzenia.
Bo tak, jak rolada śląska, modra kapusta czy kluski śląskie są powszechnie znane, tak szpajza dla większości gości była nie lada zaskoczeniem.
Folklor i tradycja
Wydarzenie miało oprawę godną najważniejszych regionalnych ambasadorów. Goście mogli podziwiać występ solistów Zespołu Pieśni i Tańca „Śląsk” im. Stanisława Hadyny, których śpiew i tradycyjne stroje nadały konferencji wyjątkowego, uroczystego charakteru.
Konferencja udowodniła, że Śląsk potrafi promować się w sposób spójny, autentyczny i przede wszystkim – niezwykle smaczny. Dla Warszawy była to cenna lekcja tego, jak dbać o dziedzictwo, czyniąc z niego nowoczesny produkt turystyczny.
Dla ciekawskich: co to takiego jest szpajza?
Szpajza została oficjalnie wpisana na Listę Produktów Tradycyjnych Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dla województwa śląskiego). Podkreśla to jej autentyczność i znaczenie dla tożsamości kulinarnej regionu.
Podczas wydarzeń takich jak Szlak Kulinarny „Śląskie Smaki”, szpajza jest prezentowana jako flagowy przykład śląskiego cukiernictwa, który mimo upływu lat nie stracił na popularności.
Szpajza to jeden z najbardziej charakterystycznych i tradycyjnych deserów kuchni śląskiej, który przez lata był nieodłącznym elementem niedzielnych obiadów oraz ważnych uroczystości rodzinnych, takich jak wesela czy chrzciny.
Czym dokładnie jest szpajza?
Szpajza to lekki, puszysty deser na bazie kurzych jaj, utrwalany żelatyną. Swoją strukturą przypomina mus lub sztywną piankę. Nazwa wywodzi się z języka niemieckiego (Speise – potrawa, danie), co podkreśla historyczne wpływy w tym regionie.
Rodzaje i smaki
Choć istnieje wiele wariantów, za najbardziej klasyczne uważa się dwa:
Szpajza cytrynowa (żółta): Najpopularniejsza wersja. Jest orzeźwiająca, wyraźnie kwaśna dzięki dużej ilości soku z cytryny, co stanowi idealny kontrast dla słodyczy.
Szpajza czekoladowa (brązowa): Przygotowywana z dodatkiem kakao, często wzbogacona odrobiną rumu lub innego alkoholu.
Współcześnie spotyka się także wersje owocowe (np. truskawkową czy agrestową), jednak to duet cytryna-czekolada najczęściej pojawia się na tradycyjnym śląskim stole (często serwowane razem w jednym naczyniu dla kontrastu kolorystycznego).
Skład i sposób przygotowania
Tradycyjny przepis opiera się na kilku podstawowych składnikach:
- Jaja: żółtka uciera się z cukrem na kogel-mogel, a białka ubija na sztywną pianę.
- Żelatyna: Rozpuszczona w niewielkiej ilości wody, odpowiada za strukturę deseru.
- Dodatki smakowe: Świeżo wyciśnięty sok z cytryny i otarta skórka lub kakao.
- Alkohol (opcjonalnie): Często dodaje się kroplę spirytusu lub rumu, co wzmacnia aromat i przedłuża trwałość deseru.
Zanim w kuchniach pojawiły się miksery, przygotowanie szpajzy było prawdziwym wyzwaniem fizycznym. Jajka z cukrem ucierano ręcznie w makutrze (glinianej misie) za pomocą drewnianej kuli. Aby uzyskać idealną, puszystą masę bez wyczuwalnych kryształków cukru, gospodynie, w zależności od ilości produktu, musiały ucierać masę nawet przez godzinę. Puszystość szpajzy była więc miarą pracowitości pani domu.
