Mniej opóźnień, lepsze wykorzystanie przestrzeni powietrznej, niższe zużycie paliwa i większa przewidywalność operacji – to jedne z celów zmian, nad którymi pracuje ICAO. W październiku organizacja prowadzi prace nad wdrożeniem nowych zasad Air Traffic Flow Management (ATFM), które mają stać się obowiązujące od listopada 2030 roku.
ATFM ma pozwolić na znacznie lepsze dopasowanie liczby operacji do przepustowości lotnisk i przestrzeni powietrznej. Chodzi nie tylko o reagowanie na powstałe już opóźnienia, ale o wcześniejsze przewidywanie przeciążeń i koordynowanie ruchu między przewoźnikami, lotniskami i służbami żeglugi powietrznej. ICAO wskazuje, że takie rozwiązania mają zwiększać efektywność, przewidywalność i odporność całego systemu.
Lotnisko to część większego systemu
Ważnym elementem jest A-CDM – Airport Collaborative Decision Making, czyli współpraca uczestników obsługi lotu. System pozwala lepiej wykorzystywać istniejącą przepustowość lotniska, koordynując informacje dotyczące m.in. przygotowania samolotu, stanowisk, zasobów naziemnych i czasu operacji.
Celem jest ograniczenie opóźnień i zwiększenie przewidywalności. ICAO traktuje A-CDM oraz jego integrację z ATFM jako jedne z kluczowych elementów nowoczesnego zarządzania ruchem lotniczym.
Równolegle rozwijane są rozwiązania oparte na wymianie danych, cyfryzacji i zarządzaniu trajektorią lotu. W nowym planie strategicznym ICAO na lata 2026–2050 cyfrowa transformacja, sztuczna inteligencja, dane i nowoczesne technologie zarządzania ruchem lotniczym zostały wskazane jako istotne narzędzia zwiększania efektywności i odporności systemu.
Samolot nie musi zawsze lecieć tą samą drogą
Jednym z elementów przyszłego systemu jest również free route airspace, czyli bardziej elastyczne planowanie tras. Jeżeli warunki pozwalają, przewoźnik może korzystać z bardziej efektywnej trajektorii zamiast sztywnego schematu tras.
To może oznaczać krótszy czas lotu, mniejsze zużycie paliwa i niższe emisje. ICAO wskazuje właśnie na takie operacyjne usprawnienia jako jeden ze sposobów ograniczania zużycia paliwa i emisji bez konieczności wymiany istniejącej floty.
Co to oznacza dla Polski?
Dla Polski cyfryzacja zarządzania ruchem lotniczym ma znaczenie nie tylko techniczne. Rosnący ruch pasażerski oznacza, że przepustowość będzie zależała zarówno od rozbudowy lotnisk, jak i od tego, jak efektywnie wykorzystujemy istniejącą infrastrukturę i przestrzeń powietrzną.
To ważne również z punktu widzenia turystyki. Zagraniczny pasażer nie analizuje systemu ATFM czy A-CDM. Ocenia natomiast bardzo konkretny efekt: czy lot odbył się zgodnie z planem, czy bagaż dotarł na czas i jak sprawnie przebiegła cała podróż.
ICAO w swoim planie strategicznym podkreśla właśnie potrzebę zapewnienia bardziej płynnej, przewidywalnej i niezawodnej mobilności lotniczej.
Przyszłość lotnictwa to nie tylko nowe terminale
Najważniejsza zmiana może więc dokonać się nie na pasie startowym, ale w sposobie zarządzania informacją i ruchem.
Nowoczesne lotnictwo będzie coraz bardziej opierało się na współpracy lotnisk, przewoźników, kontrolerów i systemów cyfrowych. Celem nie jest wyłącznie obsłużenie większej liczby samolotów, ale zrobienie tego przy mniejszej liczbie zakłóceń i bardziej efektywnym wykorzystaniu infrastruktury.
Dla Polski oznacza to prostą lekcję: budowa nowych lotnisk i terminali to tylko jedna strona zwiększania przepustowości. Drugą jest umiejętność coraz lepszego zarządzania tym, co już mamy.
A dla pasażera efekt powinien być banalnie prosty: mniej komunikatów „DELAYED” i więcej lotów, które po prostu odlatują na czas.
