Turystyka kulturowa obok turystyki zdrowotnej jest jednym z najstarszych rodzajów turystyki, a jednocześnie jednym z tych, które w ostatnich latach rozwijają się najszybciej. Świadczy o tym m.in. dokument Tourism 2020 – Vision, opracowany przez UN WTO (Światową Organizację Turystyki), prognozujący na podstawie widocznych trendów w krajach rozwiniętych znaczny wzrost zainteresowania szeroko rozumianą kulturą w wyprawach turystycznych nadchodzących lat.
W dniu 22 czerwca 2014 roku Komitet Światowego DziedzictwaUNESCO wpisał część Jedwabnego Szlaku na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Wyróżnienie to spotkało tę część Szlaku, która wiedzie przez Chiny, Kirgistan i Kazachstan.
Jest to imponujący swoją skalą dystans 5 000 km rozległej sieci Szlaku Jedwabnego, rozciągający się od Chang’an / Luoyang, centralnej stolicy Chin w dynastii Han i Tang, w regionie Zhetysu . Ta prastara nazwa oznacza „siedem rzek”, to historyczna nazwa części Azji Środkowej, odpowiadająca południowo-wschodniej części współczesnego Kazachstanu. Zawdzięcza swoją nazwę siedmiu rzekom, które zasilają w wodę Jezioro Bajkał . Początki szlaku datuje się na II wiek pne. Jego rozkwit trwał aż do XVI wieku, łącząc wiele cywilizacji i ułatwiając wymianę handlową. Jedwabny Szlak to również element rozwoju wielu religii, nauki, innowacji technologicznych, kultury i sztuki. Trasa Chang’an–Tianshan to trzydzieści trzy wyjątkowe atrakcje turystyczne: stolice i kompleksy pałacowe różnych imperiów i królestw Khan, pradawne faktorie handlowe, świątynie buddyjskie, świątynie jaskiniowe, starożytne ścieżki, wieże nawigacyjne, fragmenty Wielkiego Muru, fortyfikacje, groby i budynki religijne.
Monumentalna skala Jedwabnego Szlaku
Aby wyobrazić sobie skalę i znaczenie Jedwabnego Szlaku dla rozwoju cywilizacji przychodzi mi do głowy skrót myślowy – „Internet na piechotę”. Było to niezwykle efektywne połączenie tras łączących starożytne społeczeństwa Azji Środkowej z Bliskim Wschodem i Europą. Szlak przyczynił się do rozwoju wielu wielkich światowych cywilizacji. Jest on jedyną „długodystansową siecią” transportowo-komunikacyjną na świecie. Bardzo długodystansową, rozciągającej się w linii prostej na około 8 000 kilometrów, ale łącząc główną trasę z jej odnogami otrzymujemy ponad 35 000 km różnorodnych połączeń handlowych. Niektóre z tych dróg były używane od tysiącleci, ale od II wieku pne wolumen wymiany handlowej wzrósł do takiego poziomu, że uznano ten czas za narodziny Jedwabnego Szlaku.
Trasy wykorzystywano głównie do przesyłania surowców, środków spożywczych i towarów luksusowych. Niektóre rejony miały monopol na handel materiałami lub towarami. Tak było m.in. z jedwabiem. Przez długie lata tylko Chiny dostarczały jedwab do zachodniej Azji i świata śródziemnomorskiego.
Duża skala działalności handlowej związanej ze Szlakiem kreowała i wspierała rozwój dobrobytu w wielu miastach i miasteczkach. Tworzyły się nowe formy powiązań pomiędzy społecznościami wędrownymi a osiadłymi. Wzajemne współzależności nomadów i rolników oraz różnych narodów przyczyniły się do wielu transformacji społeczności koczowniczych. Jedwabny Szlak to nie tyko kanał dystrybucji towarów i ludzi. To również fascynujący element przepływu idei, wierzeń i innowacji technologicznych. Nie do przecenienia jest rola Szlaku Jedwabnego w zmianach dotyczących architektury i urbanistyki, które ukształtowały przestrzenie miejskie na nowo i zmieniły warunki życia ludzi w wielu podstawowych kwestiach.
Lesław Lipski
