W październiku odbyło się kolejne sympozjum naukowe Salezjańskiej Organizacji Sportowej SALOS i Akademii Wychowania Fizycznego w Warszawie. Hasło tegorocznego sympozjum „Kultura fizyczna a kultura masowa” znalazło odzwierciedlenie w referatach przedstawicieli wielu ośrodków akademickich kraju, przy czym – zgodnie z wieloletnią tradycją – wygłoszone referaty umieszczono w specjalnie wydanej monografii.
Liczne artykuły dotyczyły również zagadnień turystyki.
Kultura masowa – trzeci układ kultury, który – jak przypomniał w zaproszeniu na konferencję prezes Salezjańskiej Organizacji Turystycznej, prof. Zbigniew Dziubiński – pojawiła się jako produkt wtórny rewolucji przemysłowej i społeczeństwa nowoczesnego. Wraz z nią wiążą się takie zjawiska, jak: rozwój techniki i pojawienie się nowych technologii, urbanizacja, zmiany demograficzne oraz przeobrażenia związane z przechodzeniem od wspólnoty do społeczeństwa masowego. Przejawem kultury masowej są jednak przecież nie tylko: wysoki stopień stechnicyzowania przekazu, nieliczni nadawcy, ogromna rzesza rozproszonych odbiorców, standaryzacja treści i ich homogenizacja, ale też oryginalne cechy procesu twórczego.
Aspekty wychowywania do kultury fizycznej i turystyki w refleksji bł. Jana Pawła II omówił Krzysztof Męka. Analizując przyczyny współczesnych zachowań autor zastanawiał się, czy współczesny turysta masowy oddaje się tylko zabawie i rozrywce celem zaznania przyjemności; czy uczestniczy szczególnie chętnie tylko w specjalnie tworzonych dlań spektaklach, poszukując złudzeń i ucieczki od rzeczywistości, a stroniąc jednocześnie od wysiłku fizycznego i intelektualnego, bezwiednie oddaje się w ręce przewodnika i powtarza utarte schematy. Wypowiedź oznaczała krytykę wobec coraz bardziej pospolitego obrazu podróżujących tłumów.
Zagadnienia współczesnej turystyki religijnej i pielgrzymowania przybliżył Paweł Różyczki, podkreślając wzrost rangi tej formy w dobie mnożących się konfliktów, dostrzegając rangę jej ponownego przybliżenia do sacrum.
O aksjologicznych aspektach systemu wychowawczego w ujęciu św. Jana Bosko pisali A. Leszcz-Kryszak i J. Golis, przypominając jednocześnie jakże trafne spostrzeżenie świętego „diabeł lęka się ludzi wesołych”. Z referatu wynikały jakże trafne spostrzeżenia dotyczącego dzisiejszego życia, w którym dzieci i młodzież są niekiedy przeciążone różnymi zajęciami dodatkowymi, które uniemożliwiają realizację prawa do odpoczynku, o które zabiegał także w. Jan Bosko, a więc prawa do uprawiania rekreacji i turystyki.
Jan Paweł Piotrowski podjął temat „Masowość turystyki czy turystyka masowa”, podkreślając, że oba te pojęcia nie mają charakteru synonimów. Powszechność w odniesieniu do turystyki oznacza więc teraz jej popularność w różnych grupach wiekowych, zawodowych; nie jest natomiast oczekiwanym dawniej przede wszystkim powszechnym uczestnictwem w tzw. imprezach masowych.
Jan Paweł Piotrowski
