Kustodia Ziemi Świętej, określana jako Perła Misji Franciszkańskich, prowadzona jest przez Braci Mniejszych św. Franciszka z Asyżu, którzy od ponad siedmiu wieków nieprzerwanie wypełniają powierzone im przez Stolicę Apostolską zadania, wierni powołaniu bycia misjonarzami oraz prorokami pojednania i pokoju.
Franciszkanie obecni są w Ziemi Świętej od początku istnienia zakonu. Na kapitule generalnej w Asyżu w 1217 roku zostało stworzonych 11 prowincji, wśród nich prowincja zamorska, czyli Ziemi Świętej. Obejmowała ona południowo-wschodnie tereny basenu Morza Śródziemnego od Egiptu po Grecję.
Tereny misyjne na Bliskim Wschodzie nawiedził sam św. Franciszek, który na przełomie 1219-1220 roku przebywał na terenie Egiptu, Syrii i Palestyny. Ówczesne źródła podają, że właśnie wtedy doszło do spotkania Biedaczyny z Asyżu z sułtanem Melek-el-Kamelem w Damiettcie w Egipcie.
Po upadku w 1291 roku twierdzy Akka franciszkanie schronili się na Cyprze. W zależności od otrzymywanych pozwoleń pełnili służbę w głównych sanktuariach Ziemi Świętej. Dzięki hojności króla Neapolu Roberta Andegaweńskiego i jego żony Sancji w 1333 roku został wykupiony od sułtana Egiptu Wieczernik oraz prawo sprawowania liturgii przy Bożym Grobie i w bazylice Narodzenia w Betlejem.
21 września 1342 roku papież Klemens VI wydał dwie bulle: „Gratias agimus” i „Nuper carrissime”, ustanawiające franciszkanów oficjalnymi stróżami Miejsc Świętych. Na misyjną posługę w Ziemi Świętej wyznaczani byli bracia ze wszystkich prowincji zakonu, przechodząc na czas służby pod jurysdykcję Ojca Kustosza, „Gwardiana Góry Syjon w Jerozolimie”.
W 650. rocznicę wydania bulli przez Klemensa VI, papież bł. Jan Paweł II w liście, skierowanym do Ministra Generalnego Zakonu, wspomina o powierzeniu franciszkanom troski o Ziemię Świętą i zachęca ich do kontynuowania tej zaszczytnej misji. „Bracia Mniejsi – pisze Ojciec Święty – nigdy, nie przerwali swej błogosławionej obecności. Mimo niemałych trudności podejmowali wspaniałomyślnie starania o zachowanie dawnych pamiątek, wznoszenie nowych sanktuariów, życie liturgiczne i przyjmowanie pielgrzymów”.
Franciszkańska Kustodia Ziemi Świętej jest międzynarodową wspólnotą liczącą 279 zakonników z 39 krajów. Wśród nich jest aktualnie 26 Polaków z wszystkich 5 polskich prowincji OFM. Bracia z Kustodii posługują w 11 krajach. Najwięcej wspólnot, bo aż 26 jest w Izraelu i Autonomii Palestyńskiej (Judea – 19; Galilea – 7). W Syrii jest 9 klasztorów, w Libanie – 3, w Jordanii – 2, na Cyprze – 4, na wyspie Rodos w Grecji – 2 oraz e Egipcie – 1. Ponadto bracia z Kustodii prowadzą klasztory i różnoraką działalność w krajach poza rejonem Bliskiego Wschodu: we Włoszech – 3 wspólnoty, w Hiszpanii – 1, w USA Washington D.C. – 1 a także w Argentynie – 1.
