System ETS ( EU Emissions Trading System) to mechanizm Unii Europejskiej służący do ograniczania emisji gazów cieplarnianych, głównie CO₂.
Międzynarodowe Zrzeszenie Przewoźników Powietrznych (IATA) wezwało Unię Europejską do rewizji systemu handlu emisjami EU ETS. Zdaniem organizacji obecne regulacje mogą osłabić konkurencyjność europejskiego lotnictwa, zwiększyć koszty oraz utrudnić skuteczną dekarbonizację sektora.
Kluczowym postulatem IATA jest pełne wdrożenie globalnego systemu CORSIA, uzgodnionego w ramach Międzynarodowej Organizacji Lotnictwa Cywilnego (ICAO). Organizacja apeluje, aby UE stosowała jednolite zasady dla wszystkich lotów międzynarodowych, zamiast wprowadzać dodatkowe, regionalne regulacje.
Według IATA obecne nakładanie się przepisów zwiększa biurokrację i koszty operacyjne, a jednocześnie osłabia skuteczność globalnych działań klimatycznych. Ujednolicone podejście miałoby zapewnić liniom lotniczym większą przewidywalność i stabilność regulacyjną.
Zrównoważone paliwa lotnicze (SAF) – klucz do redukcji emisji
Kolejną propozycją jest wprowadzenie systemu „book-and-claim” dla zrównoważonych paliw lotniczych (SAF). Mechanizm ten pozwalałby liniom lotniczym rozliczać korzyści środowiskowe wynikające z zakupu SAF, niezależnie od miejsca jego faktycznego użycia.
Zdaniem IATA takie rozwiązanie przyspieszyłoby rozwój rynku SAF, obniżyło koszty i zwiększyło dostępność paliw alternatywnych, szczególnie dla przewoźników operujących poza głównymi hubami.
Po stopniowym wycofaniu darmowych uprawnień do emisji w 2024 r., linie lotnicze muszą ponosić coraz większe koszty. Szacuje się, że w latach 2026–2030 sektor będzie musiał rozliczyć około 330 mln uprawnień, co wygeneruje miliardy euro wpływów dla państw UE.
Problemem – według IATA – jest fakt, że tylko niewielka część tych środków trafia z powrotem do sektora lotniczego na cele dekarbonizacyjne. Organizacja postuluje, aby większa część funduszy była przeznaczana na:
- rozwój produkcji SAF,
- inwestycje w technologie zeroemisyjne,
- wsparcie dla linii lotniczych w okresie transformacji.
Szacuje się, że do 2035 r. potrzeba nawet 67 mld euro na rozwój SAF, a do 2050 r. aż 376 mld euro.
Równowaga między klimatem a gospodarką
IATA podkreśla, że polityka klimatyczna powinna uwzględniać realia ekonomiczne. Rosnące koszty regulacyjne w połączeniu z niestabilną sytuacją geopolityczną mogą osłabić europejskie linie lotnicze na tle globalnej konkurencji.
Organizacja apeluje o uproszczenie przepisów, eliminację nakładających się regulacji oraz większe wsparcie inwestycji w zielone technologie.
Planowana reforma EU ETS będzie miała istotne znaczenie dla przyszłości europejskiego lotnictwa. Od jej kształtu zależy nie tylko tempo dekarbonizacji, ale także poziom konkurencyjności i dostępności połączeń lotniczych.
Zdaniem IATA brak zmian może doprowadzić do osłabienia pozycji Europy w globalnym systemie transportowym. Odpowiednio wyważona reforma może natomiast połączyć cele klimatyczne z rozwojem gospodarczym i utrzymaniem silnej pozycji na rynku międzynarodowym.
